Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
W północną ścianę kościoła św. Katarzyny w Słupcu, dziś dzielnicy Nowej Rudy, wmurowano kamień, który jest o kilkaset lat starszy od samego kościoła. Wyrzeźbiono na nim łeb wilka, który trzyma w pysku ludzką głowę. Kamień pochodzi z dawnego, romańskiego kościoła, który stał tu wcześniej.
Wilk z Wilkowca
Miejscowi mają na tę rzeźbę opowieść. Podobno na pobliskiej górze Wilkowiec roiło się kiedyś od wilków, a jeden z nich porwał dziecko budowniczego kościoła. Opowieść łączy z tym zdarzeniem rzeźbę na ścianie kościoła.
Obok wilka w ściany wmurowano też inne kamienie ze starego kościoła: łeb barana, przekuty w XIX wieku, i blok z datą 1771.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Nowa Ruda: miasto Stillfriedów, sukienników i węgla
Stary kościół w starej wsi
Słupiec to jedna z najstarszych wsi ziemi kłodzkiej. Pierwszy raz wymieniono go w 1327 roku. Parafię wspomniano w 1359 roku, a kościół w 1384 roku. W 1481 roku kościół poświęcono, zapewne po przebudowie w stylu późnego gotyku. W czasie reformacji, od 1558 roku, używali go protestanci. W 1628 roku oddano go katolikom i przez długi czas był kościołem filialnym. Parafię przywrócono w 1748 roku. W XVII i XVIII wieku kościół kilka razy przebudowywano.
W 1708 roku wieś kupiła włoska rodzina Pilatich. Rozwinęła tu górnictwo i tkactwo. W XVIII wieku w Słupcu działały dwie duże kopalnie i około 250 warsztatów tkackich. W kościele są płyty nagrobne Pilatich.
Nowy kościół dla górniczej wsi
Pod koniec XIX wieku górnictwo w okolicy szybko rosło, a z nim liczba mieszkańców. Stary kościół był za mały i w 1882 roku zaczęto go rozbierać. W latach 1885–1887 zbudowano obecny, większy kościół pod wezwaniem św. Katarzyny i św. Mikołaja. Pracami kierował mistrz murarski Karl Bernhard z Niemczy. Nazwisko projektanta nie jest znane. Był to zapewne architekt działający w hrabstwie kłodzkim, bo układ wnętrza przypomina tutejsze wiejskie kościoły barokowe z XVIII wieku, z jedną wieżą i jedną przestrzenią.
Kościół zbudowano w stylu neogotyku, na wzór kościołów szkoły berlińskiej z trzeciej ćwierci XIX wieku. Projektant sięgnął po formy wczesnego i dojrzałego gotyku oraz późnego gotyku francuskiego. Część okien ma kształt potrójnych arkadek, a ostatnia kondygnacja wieży nawiązuje do romanizmu. Zgodnie z miejscową tradycją do prezbiterium dobudowano dwie przybudówki, w jednej z nich lożę patronów. Tradycyjny jest też drewniany chór muzyczny.
Jak wygląda
Kościół wymurowano z miejscowego piaskowca i cegły i obłożono czerwonym piaskowcem. Ma jedną wieżę, trzy nawy tej samej wysokości i wieloboczne prezbiterium, a ściany podpierają przypory. Górną kondygnację wieży otaczają małe narożne wieżyczki z ostrymi hełmami, a całość wieńczy wieloboczna iglica.
Główny portal w wieży wykuto z jasnego piaskowca, z półkolistym polem nad drzwiami i profilowanym obramieniem. Okna są przeważnie ostrołukowe, w obramieniach z czerwonego piaskowca. W prezbiterium mają kamienne ażurowe wypełnienia jak w dojrzałym gotyku, w nawie i wieży prostsze, jak we wczesnym gotyku.
W środku nawy dzielą ośmioboczne kamienne filary. Opiera się na nich sklepienie o krzyżujących się żebrach. Łuk przed prezbiterium, głowice filarów i brzegi sklepień zdobią kolorowe motywy roślinne. Prezbiterium ma w bocznych ścianach potrójne ostrołukowe arkadki. Neogotyckie wyposażenie wykonano pod koniec XIX wieku w monachijskim warsztacie Josepha Elsnera, tym samym, który pracował dla kościoła św. Mikołaja w Nowej Rudzie. Witraże w oknach prezbiterium powstały około 1886 roku.
Słupiec po wojnie
Po 1945 roku do Słupca przybyli polscy osadnicy, wśród nich górnicy, którzy wrócili z Francji. W 1967 roku Słupiec dostał prawa miejskie, a 1 stycznia 1973 roku włączono go do Nowej Rudy jako dzielnicę.
W latach 1971–1972 wyremontowano dachy kościoła i wieży, odnowiono malowidła w nawie, a w prezbiterium położono granitową posadzkę. W latach 80. granit pojawił się też w nawie. W 1992 roku w nawie wstawiono nowe witraże, zaprojektowane przez Tomasza Pućkowskiego. W 2009 roku dach nad nawą pokryto miedzią.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół św. Katarzyny w Słupcu, oprac. Beata Lis, 2009
Bibliografia
- Bach A., Urkundliche Kirchen-Geschichte der Grafschaft Glatz, Breslau 1841
- Berger A., Eine Übersicht über die Pfarreien und Kuratien der Grafschaft Glatz 1841–1946, Herford 1961
- Hoffmann J., Goldwiese. Kurze Geschichte der kath. Pfarreien des Kreises Neurode: Schlegel, Neuroder Heimatblätter 2 (nr 17), 1926
- Just W., Schlegel. Ein Streifzug durch die Geschichte des Dorfes, Die Grafschaft Glatz 27/1932
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…