Kościół św. Barbary w Drogosławiu, kościół górników

Kościół św. Barbary w Nowej Rudzie-Drogosławiu: świątynia górniczego przedmieścia z lat 1910–1911, z masywną fasadą w duchu romańskim i malowanymi stropami.

Jasny kościół z czerwonymi dachami na kilku poziomach i wieżyczką z ciemnym hełmem, otoczony zielenią, w tle wzgórza.
Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Fasadę kościoła św. Barbary tworzy masywna, czworoboczna bryła pod czterospadowym dachem, przed którą stoi otwarty przedsionek z arkadami. Taki front, wzorowany na kościołach romańskich, nie ma na ziemi kłodzkiej odpowiednika z pierwszej połowy XX wieku. Kościół zbudowano w latach 1910–1911 w Drogosławiu, wsi górników i tkaczy pod Nową Rudą.

Wieś, która urosła na węglu

Drogosław wspomniano po raz pierwszy w 1352 roku. Należał do noworudzkich dóbr, kolejno do rodzin Wusthube, von Donyn i do różnych linii Stillfriedów. Przez całą epokę nowożytną był dużą wsią rolniczą. W połowie XVIII wieku zaczęto w jego okolicy kopać węgiel kamienny. W XIX i XX wieku na gruntach wsi działały kopalnie, a obok leżały zabudowania największej noworudzkiej kopalni Ruben. Większość kopalń przyłączono do przedsiębiorstwa hrabiów von Magnis. Rozwijało się też włókiennictwo, przede wszystkim tkalnia Jordana.

Ludności przybywało. Około 1933 roku Drogosław liczył najwięcej mieszkańców w swojej historii, 4868 osób. Stał się mieszkalno-przemysłowym przedmieściem Nowej Rudy, a w 1954 roku włączono go do miasta.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Nowa Ruda: miasto Stillfriedów, sukienników i węgla

Od stacji duszpasterskiej do parafii

Własnego kościoła Drogosław nie miał. Od 1560 roku do 1945 roku należał do parafii w Nowej Rudzie. Gdy ludzi przybywało, w 1907 roku założono tu stację duszpasterską, a w latach 1910–1911 zbudowano kościół filialny pod wezwaniem św. Barbary, patronki górników. Projekt przygotował architekt Ludwig Schneider, ten sam, który zaprojektował mauzoleum księcia Jana Ziębickiego pod Kłodzkiem.

W 1913 roku przy kościele założono cmentarz. W 1918 roku utworzono w Drogosławiu kurację, czyli placówkę pośrednią między stacją duszpasterską a parafią, jaką znał Kościół w Niemczech. Przed 1929 roku siostry jadwiżanki z Trzebnicy otworzyły tu dom starców. Parafię ustanowiono dopiero po 1945 roku.

Górnicy z Drogosławia

Wieczorem 10 maja 1941 roku w kopalni Ruben, na głębokości 610 metrów, w czasie strzelania w chodniku nastąpił wyrzut dwutlenku węgla. Zginęło 187 osób, wśród nich angielski jeniec wojenny. 47 ofiar mieszkało w Drogosławiu. Pogrzeb odbył się 15 maja na boisku w Drogosławiu. Trumny przykryto flagami ze swastyką, a władze wykorzystały tragedię do propagandy.

Masyw zachodni i barokowe prezbiterium

Kościół zbudowano z kamienia i cegły, częściowo otynkowano i ozdobiono kamieniem. Ma plan krzyża łacińskiego, trzy nawy, ramiona poprzeczne i węższe, półkoliście zamknięte prezbiterium. Dachy rozmieszczono na różnych poziomach. Cokół i narożniki obłożono kamieniem z grubo ociosanym licem.

Architekt połączył kilka stylów. Z architektury romańskiej wziął masyw zachodni, trzy nawy przykryte płaskimi stropami, krępe kolumny i kształt arkad i okien. Część ołtarzową skomponował na wzór baroku ziemi kłodzkiej. Dołożył też nowoczesne jak na swoje czasy rozwiązania: paraboliczny łuk w ścianie fasady, wieżyczkę na dachu nawy, wklęsłe gzymsy pod dachem, formy portali i obramień okien. W masywie zachodnim jest klatka schodowa w wieży. Otwarty przedsionek przed fasadą ma arkady o spłaszczonych łukach, a jego szczyt ze ślimacznicami zdobi płaskorzeźba.

Front kościoła: wysoka bryła pod spiczastym dachem z wieżyczką, przed nią otwarty przedsionek z trzema arkadami.
Front kościoła: wysoka bryła pod spiczastym dachem z wieżyczką, przed nią otwarty przedsionek z trzema arkadami. Fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Malowane wnętrze

Wnętrze w 1911 roku pokryto malowidłami, głównie w duchu baroku. Wykonał je, w części albo w całości, malarz R. Richter z Kłodzka. Ściany i sklepienie prezbiterium zdobi wić akantu i symboliczne motywy roślinne, a na sklepieniu jest plafon z Ostatnią Wieczerzą. Na ścianach nawy głównej zawieszono sześć obrazów olejnych ze scenami z Ewangelii, w malowanych ramach. W narożach arkady chóru muzycznego namalowano anioły.

Nawy i ramiona poprzeczne przykrywają drewniane stropy z wicią akantu i ornamentem roślinnym. Ich malowidła nawiązują do malowanych stropów romańskich z XIII wieku. Na stropach są medaliony z Chrystusem i ewangelistami Janem, Łukaszem, Markiem i Mateuszem oraz z ojcami Kościoła: Augustynem, Grzegorzem Wielkim, Ambrożym i Hieronimem. Kamienne płaskorzeźby wnętrza wykuto tak, że przypominają rzeźbę romańską.

Wnętrze kościoła: nawa z ławkami i drewnianym, malowanym stropem, po bokach arkady na kolumnach, w głębi złocony ołtarz główny.
Wnętrze kościoła: nawa z ławkami i drewnianym, malowanym stropem, po bokach arkady na kolumnach, w głębi złocony ołtarz główny. Fot. Tomasz Leśniowski, CC BY-SA 4.0

W kościele stoją trzy barokowe ołtarze: główny św. Barbary i boczne Zwiastowania NMP i Zmartwychwstania, z połowy i trzeciej ćwierci XVIII wieku, z obrazami z początku XX wieku. Do tego ołtarze z lat 20. XX wieku, ambona i chrzcielnica z początku stulecia oraz obudowa organów z 1911 roku.

Po 1945 roku

Kościół kilka razy remontowano. W 1967 roku pojawiły się nowe malowidła: wstęgi z polskimi napisami i napisy w ozdobnych tarczach w ramionach poprzecznych i nawach bocznych. Uzupełniono je w 1975 roku, gdy przedsionek zamieniono na kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej. W 1972 roku łupek na dachu zastąpiono blachą, potem dachy pokryto dachówką. W latach 80. wieżę pokryto ocynkowaną blachą i ogrodzono cmentarz. Wystrój z 1911 roku przetrwał w dużej części, bo późniejsze prace we wnętrzu ograniczały się do malowania niektórych pomieszczeń. W 1999 roku otynkowano front masywu zachodniego i pomalowano figurę Chrystusa we wnęce.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Nowa Ruda: inne miejsca

    Cały przewodnik po Nowej Rudzie

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Czarny Most i wiadukty Kolei Górskiej w Nowej Rudzie

    Czarny Most w Nowej Rudzie: stalowy most kolejowy nad Woliborką z lat 1879–1880, wiadukt w Zdrojowisku, żelbetowy wiadukt drogowy i dworzec na linii do Wałbrzycha.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Dwór Górny w Nowej Rudzie, siedziba syna Stillfrieda

    Dwór Górny w Nowej Rudzie: renesansowy dwór z 1598 roku przy Kościelnej, zbudowany dla Bernharda Stillfrieda, z portalem zdobionym herbami i delfinami.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Dwór Stillfriedów w Drogosławiu, czyli Zameczek

    Dwór Stillfriedów w Drogosławiu, dzielnicy Nowej Rudy: zwarty dom z czerwonego piaskowca z około 1600 roku, zwany Drogosławskim Zameczkiem.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Góra Świętej Anny w Nowej Rudzie: kaplica i wieża widokowa

    Góra Świętej Anny w Nowej Rudzie: barokowa kaplica pielgrzymkowa Stillfriedów z 1644 roku i kamienna wieża widokowa z 1911 roku na szczycie 647 m n.p.m.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kamienice Nowej Rudy: ulica Piastów i podcienia przy Rynku 7

    Stare kamienice Nowej Rudy: dawna ulica szewców Piastów z domem drukarza Klambta i reliefem lekarza oraz podcieniowa kamienica przy Rynku 7 z lat 1593–1603.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kaplica loretańska w Nowej Rudzie, fundacja sukiennika

    Kaplica loretańska w Nowej Rudzie: barokowy domek z lat 1765–1767, ufundowany przez sukiennika Antona Klambta, ze schodami i kalwarią z 1773 roku.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół Bożego Ciała w Nowej Rudzie, dawny zbór ewangelicki

    Kościół Bożego Ciała w Nowej Rudzie: kamienny kościół ewangelicki z lat 1866–1868 w typie szkoły berlińskiej, po wojnie sklep, od 1997 roku znów świątynia.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół Matki Boskiej Bolesnej na Kościelcu w Nowej Rudzie

    Kościół Matki Boskiej Bolesnej na Kościelcu: wotum mieszkańców Słupca za ocalenie przed zarazą z 1680 roku, z włoskimi sztukateriami i pustelnią.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół św. Katarzyny w Słupcu i wilczy łeb w murze

    Kościół św. Katarzyny w Nowej Rudzie-Słupcu: neogotycka świątynia z czerwonego piaskowca z lat 1885–1887, z romańskim kamieniem z wilczym łbem w ścianie.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół św. Mikołaja w Nowej Rudzie, neogotyk Ebersa

    Kościół św. Mikołaja w Nowej Rudzie: największa neogotycka świątynia ziemi kłodzkiej, zbudowana z barwnej cegły po pożarze z 1884 roku według projektu Ebersa.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół Świętego Krzyża w Nowej Rudzie pod skałą Boguszy

    Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Nowej Rudzie: miejsce najstarszej parafii, barokowa świątynia z 1726 roku i jej walka ze szkodami górniczymi.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kościół Wniebowzięcia NMP w Nowej Rudzie z lat 1500–1502

    Kościół Wniebowzięcia NMP w Nowej Rudzie: późnogotycka świątynia przy Cmentarnej, w której schronili się katolicy, gdy panowie miasta przeszli na protestantyzm.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Ratusz w Nowej Rudzie i sala rady pod drewnianym stropem

    Ratusz w Nowej Rudzie: jasny gmach z detalami z czerwonego piaskowca z lat 1892–1894, sala rady pod drewnianym stropem i szlifowane szyby ze scenami z życia miasta.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Kopalnie Nowej Rudy: szyby Lech, Anna i Jan, łaźnie i sztolnia

    Zabytki górnicze Nowej Rudy: maszynownia szybu Lech, wieża szybu Anna, kopalnia Jan w Słupcu, łaźnie górnicze i podziemna trasa z kolejką w sztolni.

    Nowa Ruda · 10 listopada 2026

    Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie nad Włodzicą

    Zamek w Nowej Rudzie: siedziba Donynów i Stillfriedów nad Włodzicą, przebudowana w 1796 roku na pałac z barokowym frontem od strony rynku.

    Otwórz pełną mapę ↗