Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Korytarze parteru willi przy alei Kombatantów 2 wyłożono kolorowymi, szkliwionymi kaflami. Na sklepieniach są sześcioboczne płytki rozdzielone ciemnymi pasami, które tworzą kasetony z rozetami. Pasy spływają na pilastry, płaskie filary przy ścianach, ozdobione delikatnym, wielobarwnym ornamentem w kształcie świeczników. Na ścianach płytki są czworoboczne.
Willa z wieżą przy alei Kombatantów
Willa stoi w południowej części Lubania, na wschodnim zboczu Kamiennej Góry, niedaleko dawnych terenów wypoczynkowych miasta. Zajmuje część dużej, nieregularnej działki wciętej w stok, którą od wschodu i południa podpiera potężny kamienny mur oporowy. Działka leży między ulicami Kościuszki, aleją Kombatantów i Strzelecką, a od północy sąsiaduje z kościołem Marii Panny. Z pozostałych stron otacza ją ceglany mur.
Obecny kształt willa dostała w 1874 roku, ta data widnieje na fryzie wieży. Prawdopodobnie była to rozbudowa starszego domu z pierwszej połowy XIX wieku. Do niego należała dzisiejsza wschodnia część z półokrągłą klatką schodową. W 1874 roku dobudowano skrzydło południowo-zachodnie, przez co budynek dostał nieregularny, malowniczy kształt. Wtedy powstał też bogaty wystrój na zewnątrz i w środku, łączący motywy z różnych epok. Ostatnie dwie części, przybudówkę z głównym wejściem od północy i werandę od południa, dodano prawdopodobnie w latach 20. albo 30. XX wieku.
Obok willi, na północny zachód, stoi budynek, który pierwotnie był stajnią z wozownią i częścią mieszkalną.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Wieża Bracka, ratusz Lindnera i wygasły wulkan w Lubaniu
Właściciel tartaku, UB i żłobek
Nie wiadomo, kto zbudował willę. W 1932 roku kupił ją na przetargu, razem z działką i budynkiem stajni, właściciel lubańskiego tartaku. Zapłacił 800 tysięcy marek, w ratach rozłożonych na 30 lat. Willa należała do niego do II wojny światowej.
Po 1945 roku przejęło ją państwo i urządziło tu siedzibę lubańskiego oddziału Urzędu Bezpieczeństwa. W latach 1960–1990 mieścił się w niej żłobek. Po remoncie w latach 1990–1991 wprowadziły się do niej biblioteka i związek zawodowy „Solidarność”, a piętro zajęło starostwo powiatowe. W 2002 roku willę razem z oficyną, parkiem i ogrodzeniem z bramą wpisano do rejestru zabytków. W parku rosną trzy drzewa uznane za pomniki przyrody.
Maski, wieńce i popiersia
Willa ma kształt litery L, z czterokondygnacyjną wieżą i okrągłą klatką schodową wysuniętą przed ścianę. Mury z cegły są otynkowane z obu stron. Większość ozdób wyrobiono w tynku: pasy naśladujące kamienne bloki, wsporniki, balustrady z toczonymi słupkami, płyciny pod oknami, wieńce laurowe, wstęgi, maski i fryzy. Część obramień okien i gzymsy są z kamienia. Okienka w dachu wieży mają dekoracyjne, ceramiczne szczyty zwieńczone klasycznymi popiersiami.
Okrągły strop głównej klatki schodowej ma ścięte brzegi, ozdobione ceramicznym ornamentem, a pośrodku ceramiczną rozetę. Korytarze na parterze mają płytkie, wygięte sklepienia, wzmocnione pasami, które spływają na pilastry. Dach jest kryty blachą cynkową, a tarasy na dachu częściowo płytkami ceramicznymi. Do drzwi wejściowych prowadzi kilka stopni, od południa kamiennych, rozszerzających się ku dołowi, między niskimi murkami w kształcie ćwierci koła.
Willa przy Górnej z loggią
Nieco dalej na południe, u dołu wschodniego stoku Kamiennej Góry, stoi willa przy ulicy Górnej 1 . Zbudowano ją około 1880 roku w stylu nawiązującym do klasycyzmu. W bryle i w wystroju fasady widać nawiązania do architektury palladiańskiej. Ma typowy dla ówczesnych willi układ z trzema rzędami pomieszczeń i główne wejście w ścianie bocznej.
Willa stoi na trójkątnej działce w rozwidleniu ulic Górnej i Strzeleckiej, która wznosi się tarasami. Przed frontem jest niewielki ogród z trawnikiem i kilkoma drzewami. Za ogrodzeniem, na stoku, zaczyna się park na Kamiennej Górze.
Elewacje zdobią bogate dekoracje z tynku i gipsu: profilowane gzymsy, obramienia okien i drzwi, liczne wsporniki, kolumny murowane z cegły i otynkowane, płyciny z ornamentem i rozety. Balustrada loggii, czyli głębokiego, otwartego na zewnątrz balkonu na piętrze, ma ceramiczne tralki. Okna parteru mają kliny w kształcie trapezu nad nadprożem, a okna piętra trójkątne daszki oparte na wspornikach z liśćmi akantu. Pod daszkami wyrzeźbiono muszle. Okna w głębi loggii mają nad sobą półkoliste płyciny z motywem palmowego liścia.
W fasadzie zachowało się kilka oryginalnych okien z żłobkowanymi słupkami i metalowymi głowicami w kształcie liści. Przed frontem schody w kształcie wachlarza prowadzą na niższy poziom loggii. Główne wejście zamyka półkolisty łuk.
W 1946 roku willę przerobiono na szkołę. W latach 80. przeszła remont, zakończony w 1989 roku. Wszystkie drewniane stropy zastąpiono wtedy betonowymi, a klatka schodowa dostała nową okładzinę i metalową balustradę w miejsce drewnianej. Elewację odnowiono i pomalowano według nowego projektu kolorystyki.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Willa przy alei Kombatantów 2 w Lubaniu, oprac. Ewa Sawińska, 2000
- Willa przy ulicy Górnej 1 w Lubaniu, oprac. Jerzy Skarbek, 1999
Bibliografia
- J. Ilkosz, Studium historyczno-urbanistyczne Lubania Śląskiego, PKZ Wrocław 1987
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…