Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Na Kamiennej Górze ściany dawnego kamieniołomu tworzą pionowe słupy bazaltu wysokie na 10 do 15 metrów. Powstały, gdy stygła lawa wygasłego wulkanu. Z tego samego bazaltu, wydobywanego na zboczach góry, zbudowano w średniowieczu mury obronne Lubania i Wieżę Bracką.
Wulkan na skraju miasta
Kamienna Góra wznosi się w południowo-zachodniej części Lubania. To pozostałość wulkanów z epoki zwanej trzeciorzędem. Jej szczyt tworzy kopuła z bazaltu o grubości około 30 metrów. Skała jest odmianą bazaltu nazywaną nefelinitem.
Na zboczach działał kamieniołom bazaltu. Po nim zostały dwie odsłonięte ściany, południowo-wschodnia i południowo-zachodnia, każda długa na około 100 metrów. Dobrze widać w nich, jak lawa pękała przy stygnięciu na wysokie słupy. Dawny kamieniołom jest dziś pomnikiem przyrody nieożywionej. W wyrobisku jest też zagłębienie nazywane kociołkiem, a w zboczach wyloty dawnych sztolni.
Przy wejściu od ulicy Dąbrowskiego odsłonięto warstwy skał wulkanicznych. Wśród słabo zbitego popiołu wulkanicznego tkwią tam kuliste i owalne bomby wulkaniczne, czyli bryły lawy wyrzucone w powietrze, które zastygły, zanim spadły na ziemię.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Wieża Bracka, ratusz Lindnera i wygasły wulkan w Lubaniu
Park krajobrazowy na zboczach
Park na Kamiennej Górze ma około 14 hektarów. Zaczął powstawać w XIX wieku, w 1828 roku założono tu aleję lipową. Urządzono go w stylu krajobrazowym, czyli tak, by przypominał naturalny las, z wykorzystaniem drzew, które już tu rosły. Biegną przez niego aleje, a na wzgórzu rosną grupy wysokich drzew. Wiele z nich to pomniki przyrody, między innymi jesion „Herman” i klon jawor „Franciszek”.
Przez park prowadzą dwie ścieżki edukacyjne dla pieszych i rowerzystów: „Szlakiem Wygasłych Wulkanów” i „Szlakiem Pomników Przyrody Ożywionej”. Na ich trasie stoją punkty obserwacyjne z tablicami.
W zagłębieniu terenu, około 25 metrów od Zameczka, urządzono amfiteatr.
Pod wzgórzem biegnie schron z czasów II wojny światowej, z około tysiącem metrów chodników. Ponownie odkryto go w 2011 roku.
Gospoda piekarza Kirchhofa
Na szczycie stoi Zameczek , dawny dom dla wypoczywających mieszkańców Lubania. Pierwszy taki budynek postawiono tu z fundacji miejscowego piekarza i radnego Benjamina Gottlieba Kirchhofa. Projekt z 1823 roku zatwierdzono 14 maja 1824 roku. Była to gospoda dla spacerowiczów, nazywana też domem towarzyskim.
Na litografii Kaderscha z drugiej ćwierci XIX wieku widać prostokątny, dwupiętrowy budynek z tarasowym podjazdem od frontu i łamanym dachem, który ma dwa spadki z każdej strony. Już w połowie XIX wieku dom okazał się za mały dla rosnącego miasta. Projekty nowego powstały w 1863 i 1874 roku, ale zbudowano dopiero ten z 1908 roku, który przygotował architekt Abel.
Zameczek z 1908 roku
Abel połączył w jednym budynku elementy wielu stylów i regionów. W drewnianych drzwiach i oknach są motywy romańskie, ośmioboczne wieże mają ostrołukowe okna, obramienia okien nawiązują do śląskiego renesansu, a dachy są łamane. Werandy, balkon i przybudówka nawiązują do budownictwa tyrolskiego. Mury zbudowano z kamienia i cegły, a górne partie w konstrukcji z drewnianych belek, wypełnionej cegłą i otynkowanej. W dolnej części tarasów zostawiono nieotynkowany kamień łamany i cegłę. Obramienia okien wykonano ze sztucznego kamienia, który naśladuje piaskowiec, a schody i płyty na balustradach tarasów z granitu. W przedsionku dużej sali stoją dwie żeliwne kolumny.
Przed fasadą jest wyprofilowany podjazd. Na tarasy prowadzą schody, a z tarasu południowo-wschodniego schodzi się do amfiteatru.
Dom służył mieszkańcom do 1945 roku. Po wojnie zaczął niszczeć. Na początku lat 80. prawie całkowicie zawaliła się wyższa z wież, a jedna z werand uległa zupełnemu zniszczeniu. W połowie lat 80. zaczął się remont, który zakończono w 1992 roku. Wymieniono wtedy większość drewnianych stropów, zrobiono nowe schody głównej klatki i mieszkania na poddaszu. Odbudowano też wieżę widokową, ale bez dawnej galerii i wysokiego, spiczastego dachu, więc jest niższa niż pierwotnie. Od 1992 roku w Zameczku działa szkoła muzyczna.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Zameczek na Kamiennej Górze, oprac. Jerzy Skarbek, 1999
Bibliografia
- P. Berkel, Geschichte der Stadt Lauban, Lauban 1896
- Rund um Lauban, Bd. I: Steinberghaus
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…