Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
Pod sklepieniem prezbiterium kościoła Marii Panny żebra spływają na kamienne głowy. Dwie przedstawiają apostołów Piotra i Pawła, inne mężczyzn grających na instrumentach. W nawie podobnych wsporników jest więcej, a zwornik w zakrystii zdobi maska.
Kaplica Marii Panny za murami
Kościół stoi poza dawnym miastem, u stóp Kamiennej Góry, przy wylotowej drodze do Leśnej, dziś ulicy Kościuszki. Zbudowano go na niewielkiej platformie wyciętej w zboczu, którą od wschodu podtrzymuje kamienny mur. Prezbiterium zwraca się w stronę szosy, a główne wejście jest od alei Kombatantów.
Pierwsza wzmianka o świątyni w tym miejscu pochodzi z 1384 roku. Heinrich Wyenberg ufundował wtedy ołtarz św. Katarzyny w kościele Marii Panny, po niemiecku Frauenkirche. W 1411 roku kościółek nazywano kaplicą Marii Panny za murami. Husyci, którzy w 1427 i 1431 roku zdobywali Lubań i jego mury, zniszczyli go. Odbudowano go w 1452 roku jako gotycki i powiększono.
Mały kościół otaczał cmentarz i przez około dwieście lat budowla służyła głównie jako kaplica cmentarna. Do początku XVIII wieku odprawiano tu przede wszystkim pogrzeby. W czasie zarazy była to kaplica morowa. W 1687 roku powołano tu drugiego duchownego, tak zwanego kapłana morowego.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Wieża Bracka, ratusz Lindnera i wygasły wulkan w Lubaniu
Kościół ucieczkowy ewangelików
Kościół przejęli protestanci. Gdy w połowie XVII wieku kościół w Uniegoszczy oddano katolikom, ewangelicy z Uniegoszczy i Radostowa zaczęli przychodzić na nabożeństwa tutaj. Aż do lat 40. XVIII wieku był to dla nich tak zwany kościół ucieczkowy. W XVII wieku służył przede wszystkim mieszkańcom Uniegoszczy.
W 1683 roku w kościół uderzył piorun i zginęła osoba, która była w środku. Drugi piorun trafił w świątynię w 1709 roku. W latach 1730–1735 kościół wyremontowano.
Przebudowa z lat 1887–1888
Ostatnią dużą przebudowę kościół przeszedł w 1887 roku według planów radcy budowlanego Abela. Nawę przedłużono o jedno przęsło na zachód, podwyższono mury, drewniany gont na dachu zastąpiono dachówką, naprawiono wieżę, przypory i sklepienia.
Prace kamieniarskie, czyli okna i fryz na wieży, wykonał rzeźbiarz Jordan. Ławki i empory, czyli drewniane galerie dla wiernych, zrobił mistrz Seibt, a witraże szklarz Ammendorf. Nowe organy zbudował Eichler ze Zgorzelca. Ołtarz główny i ambonę wykonał Królewski Warsztat w Monachium. Kościół poświęcono ponownie 28 marca 1888 roku.
Kamień, piaskowiec i gotyckie sklepienia
Ściany zbudowano z nieregularnego kamienia polnego z niewielkim dodatkiem cegły i pokryto z zewnątrz grubym, chropowatym tynkiem. Narożniki i przypory, czyli mury podpierające ściany z zewnątrz, ułożono z równych bloków piaskowca i nie tynkowano. Z jasnego piaskowca są też niemal wszystkie ozdoby: obramienia okien, portale, kamienne przegrody w oknach i kamienne kwiaty na szczytach. Wieżę zdobi rząd małych łuków wyprowadzony w gładkim tynku.
Prawie wszystkie wnętrza mają ceglane sklepienia z krzyżujących się żeber. Prezbiterium dzieli się na dwa kwadratowe przęsła i kończy trzema ścianami. Nawa ma cztery przęsła, a wszystkie żebra spływają na wsporniki w kształcie męskich głów albo w formie kielichów. Zakrystia mieści się w przyziemiu wieży. Pod emporą muzyczną jest drewniany strop malowany farbą olejną.
Kościół ewangelików po 1945 roku
Po wojnie z kościoła korzystali niemieccy i polscy protestanci. Część wyposażenia przywieźli ze sobą repatrianci ze Storożyńca na Bukowinie, którzy osiedlili się w Lubaniu. Kościół należy dziś do parafii ewangelicko-augsburskiej.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kościół Marii Panny w Lubaniu, oprac. Ewa Sawińska, 1999
Bibliografia
- J. G. Gründer, Chronik der Stadt Lauban, 1846
- H. Lutsch, Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien, Bd. III, 1891
- H. Buschbeck, Bilder aus der Kirchengeschichte Laubans, Lauban 1906
- Das Heimatbuch des Kreises Lauban, Marklissa 1928
- Rund um Lauban, Bd. 2–3, 1930–1935
- Heimatbuch des Kreises Lauban i. Schlesien, Seyboldsdorf–Vilsbiburg 1966
- J. Ilkosz, Studium historyczno-urbanistyczne Lubania Śląskiego, PKZ Wrocław 1987
- P. Berkel, Historia miasta Lubań, Wrocław 1992
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…