Zamek Grodztwo, rezydencja Schaffgotschów i Stolbergów

Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze: renesansowa rezydencja kanclerza Hansa Schaffgotscha nad Bobrem, gościna króla i cara w 1813 roku, cesarski ślub w 1904 i pożar w 1964.

Barwna litografia z XIX wieku: jasny zamek z wysoką kwadratową wieżą, przed nim portyk z dwiema arkadami i tarasem, wokół drzewa parku i trawnik z jeleniem.
Fot. Alexander Duncker, domena publiczna

11 stycznia 1904 roku do Kamiennej Góry przyjechał pociągiem cesarz Wilhelm II z cesarzową. Celem był zamek Grodztwo, gdzie Armgard, córka hrabiego zu Stolberg-Wernigerode, brała ślub z Oskarem von Platen zu Hallermund. Ten ślub opisywano szeroko w całych Prusach. Sześćdziesiąt lat później zamek spłonął i od tamtej pory jest ruiną.

Rezydencja kanclerza

Zamek, po niemiecku Kreppelhof, stoi na niskim wzgórzu na lewym brzegu Bobru, w północnej części miasta. Wzniesiono go prawdopodobnie przed 1508 rokiem dla Hansa Schaffgotscha z Chojnika, kanclerza księcia świdnicko-jaworskiego. Powstał na miejscu starszej budowli i z wykorzystaniem jej murów. Pozostałością tamtej warowni bywa nazywana okrągła, wolnostojąca wieża od południowego zachodu.

W drugiej połowie XVI wieku zamek dwukrotnie rozbudowano, ostatni raz w 1588 roku. Dostał trzy skrzydła wokół czworobocznego dziedzińca z krużgankami, czyli zadaszonymi galeriami na arkadach. Otaczała go fosa. W narożniku północno-zachodnim wznosiła się pięciokondygnacyjna wieża na planie kwadratu. Mury zwieńczono ozdobnymi attykami i szczytami z bogatą kamieniarką.

W czasie wojny trzydziestoletniej budynek częściowo zniszczono. Przechodził potem kolejno w ręce rodów von Schindel, von Dhyrn i, od końca XVII albo początku XVIII wieku, von Promnitz.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę

Goście Stolbergów

Od 1765 roku zamek należał do hrabiów zu Stolberg-Wernigerode. Anton zu Stolberg-Wernigerode był królewskim ministrem do spraw Śląska i starostą kamiennogórskim. Z powodu tych obowiązków w samym zamku mieszkał tylko zarządca dóbr. Mimo to zamek przyjmował gości z królewskich i cesarskich dworów.

W 1813 roku w zamku zatrzymali się król Prus Fryderyk Wilhelm III i car Aleksander I, którzy oglądali tu defiladę wojsk. W 1827 roku przyjechał książę Fryderyk Wilhelm, późniejszy król i cesarz. Jego imieniem nazwano jedną z alei parku. W styczniu 1904 roku na ślub w rodzinie Stolbergów przybył cesarz Wilhelm II.

W 1824 roku zamek gruntownie wyremontowano. W 1872 roku przebudowano go według projektu drezdeńskiego architekta C. Bohna. Całość dostała jednolity wystrój w duchu renesansu: podwyższono wieżę, a od zachodu dostawiono portyk z dwoma bliźniaczymi portalami z piaskowca i tarasem na górze. Tak wygląda zamek na XIX-wiecznej litografii z kolekcji Alexandra Dunckera.

Pożar w 1964 roku

W 1928 roku zamek przeszedł na własność miasta i włączono go w jego granice. W 1945 roku kwaterowała w nim Armia Czerwona, potem mieściły się tu biura państwowego gospodarstwa rolnego. W 1964 roku budynek strawił pożar. Spłonęły dachy, stropy i wyposażenie. Część murów później rozebrano, a z nich zabrano renesansowe obramienia okien i drzwi.

Mury zewnętrzne stoją do wysokości nadproży najwyższej kondygnacji. Wieży północno-zachodniej już nie ma. W otworach zostały renesansowe obramienia z poziomymi pasami oraz te dodane w XIX wieku, a w portyku zachodnim dwa bliźniacze portale. W przyziemiu zachowały się fragmenty sklepień: półokrągłych i krzyżowych z kamiennymi żebrami.

Park wokół zamku

Wokół ruin rozciąga się XIX-wieczny park. Szczytem ziemnych wałów i wzdłuż fosy prowadzą aleje lipowe. Zostały też resztki alei dębowej, która łączyła rezydencję z zabudowaniami folwarku. Do zamku przy ulicy Zamkowej prowadzi ścieżka rowerowa od ulicy Wałbrzyskiej. Ruina nie jest przystosowana do zwiedzania, a teren bywa ogrodzony.

Udostępnij Facebook
Źródła

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Kamienna Góra: inne miejsca

    Cały przewodnik po Kamiennej Górze

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom Loży w Kamiennej Górze, sala na 98 miejsc przy stole

    Dom Loży w Kamiennej Górze: klasycystyczna siedziba stowarzyszenia mieszczan z 1805 roku, projekt ucznia Langhansa, po latach ruiny ratowana przez gminę.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dworzec w Kamiennej Górze, którym przyjechał cesarz

    Dworzec w Kamiennej Górze: neogotycki budynek z 1869 roku z wieżyczkami, stacja na odgałęzieniu Śląskiej Kolei Górskiej i dawny węzeł z liniami do Okrzeszyna i Kowar.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze, płótno w pałacu

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze: tkalnia lnu z 1862 roku połączona ze szwalnią, z gmachem z lat 80. XIX wieku urządzonym jak pałac, z ośmiobocznym holem pod kopułą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienica pod nr 16 w Kamiennej Górze, w której gościł car

    Kamienica przy placu Wolności 16 w Kamiennej Górze: barokowa rezydencja lniarza von Klugego, potem Dornów, w której gościli car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom z datą 1695 i inne kamienice przy ulicy Miarki

    Kamienice przy ulicy Miarki w Kamiennej Górze: barokowa winiarnia Traube z datą 1695 w szczycie, dom z podcieniami z XVIII wieku i dawny hotel Walischa.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienice z podcieniami na rynku w Kamiennej Górze

    Kamienice rynku w Kamiennej Górze: barokowe domy kupców z XVIII wieku z podcieniami, datami w portalach, godłem z kotwicą i miejskim pałacem z 1730 roku.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze, odwrócony w 1884 roku

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze: świątynia z 1560 roku przed Bramą Dolną, lazaret w wojnie siedmioletniej, w 1884 przebudowana tak, że prezbiterium zamieniło się z nawą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze, świątynia z cesarskiej zgody

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze: barokowa świątynia ewangelików z lat 1709–1720 na planie krzyża, wzorowana na sztokholmskim kościele św. Katarzyny.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, fara dwóch wyznań

    Kościół św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze: gotycka fara wzmiankowana pod koniec XIII wieku, ewangelicka przez kilkadziesiąt lat, z amboną Lachela i epitafiami.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Ratusz w Kamiennej Górze i fryz o obronie przed husytami

    Ratusz w Kamiennej Górze: gmach z lat 1904–1905 z kamiennym fryzem o obronie miasta w 1426 roku, płaskorzeźbami tkaczy i piwowarów oraz witrażami fundowanymi przez fabrykantów.

    Otwórz pełną mapę ↗