Zabytki z tego wpisu i całej serii zobaczysz na naszej mapie →
W 1793 roku tkacze w Kamiennej Górze zbuntowali się przeciw kupcom. Chodziło o warunki, na jakich kupcy skupowali od nich płótno. To był pierwszy taki bunt w mieście, a kolejne przyszły w pierwszej połowie XIX wieku. Przy rynku stały domy kupców, kamienice z podcieniami. Większość z nich przetrwała.
Rynek miasta płótna
Od XVI wieku Kamienna Góra żyła z lnu. Odbywały się w niej cztery jarmarki rocznie i cotygodniowy targ płócienniczy. W latach 1765–1805 wywóz lnu wzrósł czterokrotnie. Z tego okresu pochodzi większość kamienic przy rynku, dzisiejszym placu Wolności. Działki wytyczono jeszcze przy zakładaniu miasta, a w XVIII wieku na wąskich parcelach stawiano domy murowane z kamienia i cegły, zwrócone do placu szczytem. Wiele miało w parterze podcień, czyli przejście pod arkadami, w którym można było handlować pod dachem.
Na początku XX wieku wiele podcieni zamurowano i zamieniono na sklepy. Otwarte arkady zostały między innymi pod numerami 7, 8 i 12. W parterach są dziś sklepy i usługi, na piętrach mieszkania.
Pierzeja zachodnia
Plac Wolności 1, dom Primavesiego
Narożną kamienicę u wylotu ulicy Miarki zbudowano w stylu barokowym, a na początku XIX wieku przebudowano w duchu klasycyzmu. Pierwotnie należała do kupca Franza Xaveriusa Primavesiego. Na fasadzie jest jego godło: okrągły medalion z literą P skrzyżowaną z kotwicą, otoczony girlandą. W kamiennym portalu bramy od strony ulicy Miarki wykuto inicjały i datę 1789. Środkowe osie bocznej elewacji ujmują płaskie kolumny z belkowaniem w stylu antycznym. Na dachu jest owalna lukarna z girlandą z liści laurowych. W jednym z pomieszczeń parteru zachowała się kolumna, na której głowicy wyrzeźbiono realistyczne męskie głowy.
Plac Wolności 2
Sąsiedni dom zbudowano w pierwszej połowie XVIII wieku, a przebudowano na przełomie XIX i XX wieku. Okna dwóch górnych kondygnacji ujmują cztery płaskie kolumny z ozdobnymi głowicami. Nad środkowym oknem drugiego piętra wyrzeźbiono klucz w kształcie rozłożonego wachlarza liści akantu. Szczyt kończy trójkąt z owalnym okienkiem, a na nim stoi kamienny wazon z czterema uchwytami w kształcie zwojów. W środku zachowały się barokowe sztukaterie z liśćmi akantu, zamurowane kamienne kominki i drzwi z końca XVIII wieku z kratą z literą W.
Plac Wolności 6, miejski pałac
Na dwóch działkach stały tu prawdopodobnie już w XVI wieku dwie kamienice. Około 1730 roku obie połączono i przebudowano w jeden okazały dom w stylu późnego baroku, przypominający pałac. Pałac na rogu ulicy Mickiewicza był rezydencją nieznanej dziś bliżej rodziny szlacheckiej. W głębi działki postawiono dużą oficynę, a dom połączono z nią murem z bramą od ulicy Mickiewicza. Fasadę dzielą płaskie kolumny o prostych głowicach. Na początku XX wieku na piętrach urządzono mieszkania na wynajem. W 1992 roku odkryto i zabezpieczono tu malowidła ścienne, a od 1994 roku dom remontowano. W środku zachowała się barokowa klatka schodowa.
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę
Pierzeja północna
Plac Wolności 7 i 8
Dom pod numerem 7 i dom pod numerem 8 to dwie kamienice z XVIII wieku, ustawione do rynku dłuższym bokiem. Każda ma jednoprzęsłowy podcień w parterze. Nad oknami domu pod numerem 8 wyrastają z obramień dwie taśmy zakończone zwojami, a między nimi mała rozeta. Przy schodach w środku stoi żeliwny słup zakończony kutym kwiatem, może dawna latarnia.
Plac Wolności 9 i 10
Dom pod numerem 9 i dom pod numerem 10 postawiono w pierwszej połowie XVIII wieku i przebudowano na początku XX wieku. W domu pod numerem 9 zachował się podcień na filarach z piaskowca i kamienny portal z kartuszem.
Plac Wolności 12, dom Biemeltów
Barokowy dom na rogu ulicy Muzealnej nosi datę 1733. W 1875 roku mieszkała tu rodzina Biemeltów, a jeszcze w 1934 roku dom należał do kupca Georga Biemelta. Szczytem zwrócony jest do rynku. Podcień otwiera się na plac dwoma łukami wspartymi na filarach, ukośnie poszerzonych u dołu. Nad parterem kamienny gzyms przerywa płaskorzeźbiony ornament w kształcie muszli, nad środkowym oknem drugiego piętra jest kartusz w wieńcu z koroną. Szczyt zdobią kamienne zwoje i rzeźby. W ścianie od ulicy Muzealnej jest wysoki barokowy portal z liśćmi akantu, dziś w górnej części zamurowany.
Plac Wolności 13
Kamienica pod numerem 13 pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku. Ma podcień i szczyt z okrągłym okienkiem.
Plac Wolności 15, dom Beuchelów
Nad portalem domu rodu von Beuchel wykuto datę 1722. Kupiec Elias von Beuchel zbierał datki, żeby ewangelicy z Kamiennej Góry dostali od cesarza zgodę na budowę własnego kościoła. Z tej rodziny pochodził też jego imiennik, architekt, który zaprojektował główny portal Kościoła Łaski. Fasadę ujmują płaskie kolumny z ozdobnymi głowicami.
Obok, pod numerem 16, stoi największa kamienica pierzei. W latach 30. i 40. XIX wieku gościli w niej car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.
Plac Wolności 18
Późnobarokową kamienicę pod numerem 18 postawiono w pierwszej połowie XVIII wieku, prawdopodobnie na murach starszego domu. Miała jednoprzęsłowy podcień, zlikwidowany na początku XX wieku. Szczyt zdobią kamienne sterczyny, czyli smukłe ozdobne słupki. W tym samym czasie co dom powstała zapewne oficyna z kamiennymi obramieniami okien i wieżyczką.
Pierzeja południowa i wschodnia
Plac Wolności 27
Narożna kamienica przy uliczce Łącznej powstała w pierwszej połowie XVIII wieku. Pierwotnie miała dwuprzęsłowy podcień z arkadami ujętymi w płaskie kolumny. Na początku XX wieku podcień zamieniono w jedno wnętrze z pomieszczeniem od frontu. Z tyłu kilka domów dzieli wspólne, obszerne podwórze.
Plac Wolności 30
Dom pod numerem 30 z drugiej połowy XVIII wieku jest wysunięty przed linię sąsiedniej pierzei o głębokość podcieni. Ma falisty szczyt i podcień na filarach.
Ulica Żeromskiego 6
Żeromskiego, dawna Kornstrasse, to jedna z najstarszych ulic miasta. Dom przy wylocie ulicy na rynek powstał w drugiej połowie XVIII wieku i miał zapewne drewniane podcienia. W drugiej połowie XIX wieku przebudowano go gruntownie, jak niemal całe miasto. W drzwiach wejściowych jest krata z zawijasami i liśćmi, a tylne wejście ma kamienne obramienie z ornamentem z liści palmy.
Źródła
Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
- Kamienica przy placu Wolności 1, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Kamienica przy placu Wolności 2, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Pałac miejski przy placu Wolności 6, oprac. Jerzy Skarbek, 1997
- Kamienica przy placu Wolności 7, oprac. Adam Kwiecień, 1993
- Kamienica przy placu Wolności 8, oprac. Adam Kwiecień, 1993
- Kamienica przy placu Wolności 9, oprac. Elżbieta Ratajczak
- Kamienica przy placu Wolności 10, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Kamienica przy placu Wolności 12, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Kamienica przy placu Wolności 13, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Kamienica przy placu Wolności 15, oprac. Elżbieta Ratajczak, 1996
- Kamienica przy placu Wolności 18, oprac. Jerzy Skarbek, 1997
- Kamienica przy placu Wolności 27, oprac. Jerzy Skarbek, 1997
- Kamienica przy placu Wolności 30, oprac. Jerzy Skarbek, 1997
- Kamienica przy ulicy Żeromskiego 6, oprac. Wojciech Ulanecki, 1999
Komentarze
Wczytywanie komentarzy…