Kamienice z podcieniami na rynku w Kamiennej Górze

Kamienice rynku w Kamiennej Górze: barokowe domy kupców z XVIII wieku z podcieniami, datami w portalach, godłem z kotwicą i miejskim pałacem z 1730 roku.

Dwie kamienice przy rynku z mansardowymi dachami i lukarnami, w parterach witryny sklepów, przed nimi bruk placu.
Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

W 1793 roku tkacze w Kamiennej Górze zbuntowali się przeciw kupcom. Chodziło o warunki, na jakich kupcy skupowali od nich płótno. To był pierwszy taki bunt w mieście, a kolejne przyszły w pierwszej połowie XIX wieku. Przy rynku stały domy kupców, kamienice z podcieniami. Większość z nich przetrwała.

Rynek miasta płótna

Od XVI wieku Kamienna Góra żyła z lnu. Odbywały się w niej cztery jarmarki rocznie i cotygodniowy targ płócienniczy. W latach 1765–1805 wywóz lnu wzrósł czterokrotnie. Z tego okresu pochodzi większość kamienic przy rynku, dzisiejszym placu Wolności. Działki wytyczono jeszcze przy zakładaniu miasta, a w XVIII wieku na wąskich parcelach stawiano domy murowane z kamienia i cegły, zwrócone do placu szczytem. Wiele miało w parterze podcień, czyli przejście pod arkadami, w którym można było handlować pod dachem.

Na początku XX wieku wiele podcieni zamurowano i zamieniono na sklepy. Otwarte arkady zostały między innymi pod numerami 7, 8 i 12. W parterach są dziś sklepy i usługi, na piętrach mieszkania.

Pierzeja zachodnia

Plac Wolności 1, dom Primavesiego

Narożną kamienicę u wylotu ulicy Miarki zbudowano w stylu barokowym, a na początku XIX wieku przebudowano w duchu klasycyzmu. Pierwotnie należała do kupca Franza Xaveriusa Primavesiego. Na fasadzie jest jego godło: okrągły medalion z literą P skrzyżowaną z kotwicą, otoczony girlandą. W kamiennym portalu bramy od strony ulicy Miarki wykuto inicjały i datę 1789. Środkowe osie bocznej elewacji ujmują płaskie kolumny z belkowaniem w stylu antycznym. Na dachu jest owalna lukarna z girlandą z liści laurowych. W jednym z pomieszczeń parteru zachowała się kolumna, na której głowicy wyrzeźbiono realistyczne męskie głowy.

Narożna kamienica przy placu Wolności 1 z mansardowym dachem i owalną lukarną, w parterze arkadowe witryny.
Narożna kamienica przy placu Wolności 1 z mansardowym dachem i owalną lukarną, w parterze arkadowe witryny. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 2

Sąsiedni dom zbudowano w pierwszej połowie XVIII wieku, a przebudowano na przełomie XIX i XX wieku. Okna dwóch górnych kondygnacji ujmują cztery płaskie kolumny z ozdobnymi głowicami. Nad środkowym oknem drugiego piętra wyrzeźbiono klucz w kształcie rozłożonego wachlarza liści akantu. Szczyt kończy trójkąt z owalnym okienkiem, a na nim stoi kamienny wazon z czterema uchwytami w kształcie zwojów. W środku zachowały się barokowe sztukaterie z liśćmi akantu, zamurowane kamienne kominki i drzwi z końca XVIII wieku z kratą z literą W.

Wąska kamienica przy placu Wolności 2 ze szczytem zakończonym trójkątem i kamiennym wazonem, okna ujęte płaskimi kolumnami.
Wąska kamienica przy placu Wolności 2 ze szczytem zakończonym trójkątem i kamiennym wazonem, okna ujęte płaskimi kolumnami. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 6, miejski pałac

Na dwóch działkach stały tu prawdopodobnie już w XVI wieku dwie kamienice. Około 1730 roku obie połączono i przebudowano w jeden okazały dom w stylu późnego baroku, przypominający pałac. Pałac na rogu ulicy Mickiewicza był rezydencją nieznanej dziś bliżej rodziny szlacheckiej. W głębi działki postawiono dużą oficynę, a dom połączono z nią murem z bramą od ulicy Mickiewicza. Fasadę dzielą płaskie kolumny o prostych głowicach. Na początku XX wieku na piętrach urządzono mieszkania na wynajem. W 1992 roku odkryto i zabezpieczono tu malowidła ścienne, a od 1994 roku dom remontowano. W środku zachowała się barokowa klatka schodowa.

Szeroka zielona kamienica przy placu Wolności 6 z mansardowym dachem i lukarnami, elewacja podzielona jasnymi płaskimi kolumnami.
Szeroka zielona kamienica przy placu Wolności 6 z mansardowym dachem i lukarnami, elewacja podzielona jasnymi płaskimi kolumnami. Fot. Aw58, CC BY 4.0
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę

Pierzeja północna

Plac Wolności 7 i 8

Dom pod numerem 7 i dom pod numerem 8 to dwie kamienice z XVIII wieku, ustawione do rynku dłuższym bokiem. Każda ma jednoprzęsłowy podcień w parterze. Nad oknami domu pod numerem 8 wyrastają z obramień dwie taśmy zakończone zwojami, a między nimi mała rozeta. Przy schodach w środku stoi żeliwny słup zakończony kutym kwiatem, może dawna latarnia.

Długa biała kamienica z czerwonym dachem i rzędami okien, w parterze dwie szerokie arkady podcieni.
Długa biała kamienica z czerwonym dachem i rzędami okien, w parterze dwie szerokie arkady podcieni. Fot. Aw58, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 9 i 10

Dom pod numerem 9 i dom pod numerem 10 postawiono w pierwszej połowie XVIII wieku i przebudowano na początku XX wieku. W domu pod numerem 9 zachował się podcień na filarach z piaskowca i kamienny portal z kartuszem.

Kamienica przy placu Wolności 9 z podcieniem w parterze.
Kamienica przy placu Wolności 9 z podcieniem w parterze. Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0
Kamienica przy placu Wolności 10 z podcieniem w parterze i szczytem od strony rynku.
Kamienica przy placu Wolności 10 z podcieniem w parterze i szczytem od strony rynku. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 12, dom Biemeltów

Barokowy dom na rogu ulicy Muzealnej nosi datę 1733. W 1875 roku mieszkała tu rodzina Biemeltów, a jeszcze w 1934 roku dom należał do kupca Georga Biemelta. Szczytem zwrócony jest do rynku. Podcień otwiera się na plac dwoma łukami wspartymi na filarach, ukośnie poszerzonych u dołu. Nad parterem kamienny gzyms przerywa płaskorzeźbiony ornament w kształcie muszli, nad środkowym oknem drugiego piętra jest kartusz w wieńcu z koroną. Szczyt zdobią kamienne zwoje i rzeźby. W ścianie od ulicy Muzealnej jest wysoki barokowy portal z liśćmi akantu, dziś w górnej części zamurowany.

Narożna kamienica przy placu Wolności 12 z ozdobnym szczytem i dwiema arkadami podcienia w parterze.
Narożna kamienica przy placu Wolności 12 z ozdobnym szczytem i dwiema arkadami podcienia w parterze. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 13

Kamienica pod numerem 13 pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku. Ma podcień i szczyt z okrągłym okienkiem.

Kamienica przy placu Wolności 13 ze szczytem zwróconym do rynku i podcieniem w parterze.
Kamienica przy placu Wolności 13 ze szczytem zwróconym do rynku i podcieniem w parterze. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 15, dom Beuchelów

Nad portalem domu rodu von Beuchel wykuto datę 1722. Kupiec Elias von Beuchel zbierał datki, żeby ewangelicy z Kamiennej Góry dostali od cesarza zgodę na budowę własnego kościoła. Z tej rodziny pochodził też jego imiennik, architekt, który zaprojektował główny portal Kościoła Łaski. Fasadę ujmują płaskie kolumny z ozdobnymi głowicami.

Wąska kamienica przy placu Wolności 15 z płaskimi kolumnami między oknami, w parterze bar.
Wąska kamienica przy placu Wolności 15 z płaskimi kolumnami między oknami, w parterze bar. Fot. Przykuta, CC BY-SA 3.0

Obok, pod numerem 16, stoi największa kamienica pierzei. W latach 30. i 40. XIX wieku gościli w niej car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.

Plac Wolności 18

Późnobarokową kamienicę pod numerem 18 postawiono w pierwszej połowie XVIII wieku, prawdopodobnie na murach starszego domu. Miała jednoprzęsłowy podcień, zlikwidowany na początku XX wieku. Szczyt zdobią kamienne sterczyny, czyli smukłe ozdobne słupki. W tym samym czasie co dom powstała zapewne oficyna z kamiennymi obramieniami okien i wieżyczką.

Kamienica przy placu Wolności 18 z ozdobnym szczytem w czerwono-białe pasy, między sąsiednimi domami.
Kamienica przy placu Wolności 18 z ozdobnym szczytem w czerwono-białe pasy, między sąsiednimi domami. Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0

Pierzeja południowa i wschodnia

Plac Wolności 27

Narożna kamienica przy uliczce Łącznej powstała w pierwszej połowie XVIII wieku. Pierwotnie miała dwuprzęsłowy podcień z arkadami ujętymi w płaskie kolumny. Na początku XX wieku podcień zamieniono w jedno wnętrze z pomieszczeniem od frontu. Z tyłu kilka domów dzieli wspólne, obszerne podwórze.

Jasna kamienica przy placu Wolności 27 ze schodkowym szczytem, w parterze witryny sklepów.
Jasna kamienica przy placu Wolności 27 ze schodkowym szczytem, w parterze witryny sklepów. Fot. Aw58, CC BY-SA 4.0

Plac Wolności 30

Dom pod numerem 30 z drugiej połowy XVIII wieku jest wysunięty przed linię sąsiedniej pierzei o głębokość podcieni. Ma falisty szczyt i podcień na filarach.

Ulica Żeromskiego 6

Żeromskiego, dawna Kornstrasse, to jedna z najstarszych ulic miasta. Dom przy wylocie ulicy na rynek powstał w drugiej połowie XVIII wieku i miał zapewne drewniane podcienia. W drugiej połowie XIX wieku przebudowano go gruntownie, jak niemal całe miasto. W drzwiach wejściowych jest krata z zawijasami i liśćmi, a tylne wejście ma kamienne obramienie z ornamentem z liści palmy.

Trzypiętrowa kamienica przy ulicy Żeromskiego 6 z trójkątnym szczytem lukarny, w parterze sklepy.
Trzypiętrowa kamienica przy ulicy Żeromskiego 6 z trójkątnym szczytem lukarny, w parterze sklepy. Fot. Aw58, CC BY-SA 4.0
Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Kamienna Góra: inne miejsca

    Cały przewodnik po Kamiennej Górze

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom Loży w Kamiennej Górze, sala na 98 miejsc przy stole

    Dom Loży w Kamiennej Górze: klasycystyczna siedziba stowarzyszenia mieszczan z 1805 roku, projekt ucznia Langhansa, po latach ruiny ratowana przez gminę.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dworzec w Kamiennej Górze, którym przyjechał cesarz

    Dworzec w Kamiennej Górze: neogotycki budynek z 1869 roku z wieżyczkami, stacja na odgałęzieniu Śląskiej Kolei Górskiej i dawny węzeł z liniami do Okrzeszyna i Kowar.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze, płótno w pałacu

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze: tkalnia lnu z 1862 roku połączona ze szwalnią, z gmachem z lat 80. XIX wieku urządzonym jak pałac, z ośmiobocznym holem pod kopułą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienica pod nr 16 w Kamiennej Górze, w której gościł car

    Kamienica przy placu Wolności 16 w Kamiennej Górze: barokowa rezydencja lniarza von Klugego, potem Dornów, w której gościli car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom z datą 1695 i inne kamienice przy ulicy Miarki

    Kamienice przy ulicy Miarki w Kamiennej Górze: barokowa winiarnia Traube z datą 1695 w szczycie, dom z podcieniami z XVIII wieku i dawny hotel Walischa.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze, odwrócony w 1884 roku

    Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze: świątynia z 1560 roku przed Bramą Dolną, lazaret w wojnie siedmioletniej, w 1884 przebudowana tak, że prezbiterium zamieniło się z nawą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze, świątynia z cesarskiej zgody

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze: barokowa świątynia ewangelików z lat 1709–1720 na planie krzyża, wzorowana na sztokholmskim kościele św. Katarzyny.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, fara dwóch wyznań

    Kościół św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze: gotycka fara wzmiankowana pod koniec XIII wieku, ewangelicka przez kilkadziesiąt lat, z amboną Lachela i epitafiami.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Ratusz w Kamiennej Górze i fryz o obronie przed husytami

    Ratusz w Kamiennej Górze: gmach z lat 1904–1905 z kamiennym fryzem o obronie miasta w 1426 roku, płaskorzeźbami tkaczy i piwowarów oraz witrażami fundowanymi przez fabrykantów.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Zamek Grodztwo, rezydencja Schaffgotschów i Stolbergów

    Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze: renesansowa rezydencja kanclerza Hansa Schaffgotscha nad Bobrem, gościna króla i cara w 1813 roku, cesarski ślub w 1904 i pożar w 1964.

    Otwórz pełną mapę ↗