Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze, odwrócony w 1884 roku

Kościół Bożego Ciała w Kamiennej Górze: świątynia z 1560 roku przed Bramą Dolną, lazaret w wojnie siedmioletniej, w 1884 przebudowana tak, że prezbiterium zamieniło się z nawą.

Niewielki kościół ze spiczastym szczytem, dużym ostrołukowym oknem i sygnaturką na kalenicy, przed nim nagrobki i drzewa.
Fot. Aw58, CC BY-SA 4.0

Na ścianie prezbiterium tego kościoła wiszą tablice z 1884 roku. Upamiętniają przebudowę, po której kościół zmienił kierunek. Tam, gdzie wcześniej stała nawa, czyli część dla wiernych, wzniesiono nowe prezbiterium, czyli część z ołtarzem. Stare prezbiterium zamieniono w nawę. Ołtarz trafił więc na przeciwny koniec budynku.

Kościół przed Bramą Dolną

Kościół Bożego Ciała stanął w 1560 roku przed Bramą Dolną, poza murami miasta. Na prośbę magistratu i mieszczan zgodę wydał biskup wrocławski Baltazar Promnitz. 23 czerwca 1560 roku wysłał dokument do kamiennogórskiego proboszcza Samuela Langnickela, a jeszcze w tym samym roku sam konsekrował kościół.

Dwa lata później mieszkańcy Kamiennej Góry razem z Langnickelem przyjęli wyznanie luterańskie. Ten sam proboszcz, do którego biskup pisał w sprawie budowy, przeszedł na protestantyzm razem z miastem. Do 1648 roku kościół należał do parafii ewangelickiej, a potem już bez przerwy do katolickiej.

W 1592 roku do prezbiterium dobudowano zakrystię. Tę datę wykuto w jej portalu, a dziś mieści się tam kruchta. Kościół był murowany i sklepiony, z niewielką wieżą. Cały budynek miał 40 łokci długości, 17,5 szerokości i 13 wysokości. Wewnątrz stał malowany i rzeźbiony ołtarz.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jak kupcy płótna zbudowali Kamienną Górę

Wojna siedmioletnia i przebudowa

Wojna siedmioletnia (1756–1763) zniszczyła budynek. Wojska bawarskie urządziły w nim magazyn żywności i lazaret. Zniszczenia były tak duże, że przestano odprawiać tu nabożeństwa. W 1814 roku rozebrano nawę.

Kościół podniósł się dopiero w 1884 roku. Ksiądz Puschmann, mianowany 16 maja tego roku proboszczem, przeprowadził gruntowny remont i przebudowę. W miejscu rozebranej nawy wzniesiono nowe prezbiterium, a dawne prezbiterium stało się nawą. Całość dostała neogotycki wystrój: na starym, półokrągłym sklepieniu ułożono ozdobną sieć żeber, w przekształconych oknach kamienne ażurowe wypełnienia i witraże. Wstawiono nowy ołtarz, a na wschodnim szczycie nawy postawiono małą wieżyczkę na dzwonek, czyli sygnaturkę. W latach 20. albo 30. XX wieku dobudowano od wschodu parterową kostnicę.

W XX wieku

W czasie II wojny światowej odprawiano tu msze dla polskich jeńców i robotników. Po wojnie kościół był częściowo zdewastowany. Odbudował go ksiądz dziekan Kazimierz Malinoś, administrator parafii św. Piotra i Pawła od 18 maja 1967 roku, a 19 października 1968 roku kościół poświęcono na nowo. W 2009 roku parafia przy wsparciu finansowym władz miasta gruntownie go odrestaurowała. To kościół pomocniczy parafii, do której należy fara św. Piotra i Pawła.

Jak wygląda kościół

Kościół przy ulicy Katowickiej stoi na terenie starego cmentarza miejskiego. Ma jedną nawę, a prezbiterium dostawione od zachodu. Kruchty przylegają od wschodu i od zachodu. Bryła składa się z kilku dostawionych do siebie części: korpus i prezbiterium nakrywa dach dwuspadowy, kruchty mają dachy jednospadowe. Nad korpusem stoi sygnaturka. Okna są ostrołukowe, z kamiennymi ażurowymi wypełnieniami.

W murze obok kościoła wmurowano płyty nagrobne dawnych mieszczan. Na kilku wyrzeźbiono postacie zmarłych.

Dwie kamienne płyty nagrobne z wyrzeźbionymi postaciami mężczyzn w długich płaszczach, wmurowane w mur.
Dwie kamienne płyty nagrobne z wyrzeźbionymi postaciami mężczyzn w długich płaszczach, wmurowane w mur. Fot. Aw58, CC BY-SA 4.0
Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Kamienna Góra: inne miejsca

    Cały przewodnik po Kamiennej Górze

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom Loży w Kamiennej Górze, sala na 98 miejsc przy stole

    Dom Loży w Kamiennej Górze: klasycystyczna siedziba stowarzyszenia mieszczan z 1805 roku, projekt ucznia Langhansa, po latach ruiny ratowana przez gminę.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dworzec w Kamiennej Górze, którym przyjechał cesarz

    Dworzec w Kamiennej Górze: neogotycki budynek z 1869 roku z wieżyczkami, stacja na odgałęzieniu Śląskiej Kolei Górskiej i dawny węzeł z liniami do Okrzeszyna i Kowar.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze, płótno w pałacu

    Fabryka Grünfelda w Kamiennej Górze: tkalnia lnu z 1862 roku połączona ze szwalnią, z gmachem z lat 80. XIX wieku urządzonym jak pałac, z ośmiobocznym holem pod kopułą.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienica pod nr 16 w Kamiennej Górze, w której gościł car

    Kamienica przy placu Wolności 16 w Kamiennej Górze: barokowa rezydencja lniarza von Klugego, potem Dornów, w której gościli car Mikołaj I i królowa Elżbieta Pruska.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Dom z datą 1695 i inne kamienice przy ulicy Miarki

    Kamienice przy ulicy Miarki w Kamiennej Górze: barokowa winiarnia Traube z datą 1695 w szczycie, dom z podcieniami z XVIII wieku i dawny hotel Walischa.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kamienice z podcieniami na rynku w Kamiennej Górze

    Kamienice rynku w Kamiennej Górze: barokowe domy kupców z XVIII wieku z podcieniami, datami w portalach, godłem z kotwicą i miejskim pałacem z 1730 roku.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze, świątynia z cesarskiej zgody

    Kościół Łaski w Kamiennej Górze: barokowa świątynia ewangelików z lat 1709–1720 na planie krzyża, wzorowana na sztokholmskim kościele św. Katarzyny.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Kościół Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, fara dwóch wyznań

    Kościół św. Piotra i Pawła w Kamiennej Górze: gotycka fara wzmiankowana pod koniec XIII wieku, ewangelicka przez kilkadziesiąt lat, z amboną Lachela i epitafiami.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Ratusz w Kamiennej Górze i fryz o obronie przed husytami

    Ratusz w Kamiennej Górze: gmach z lat 1904–1905 z kamiennym fryzem o obronie miasta w 1426 roku, płaskorzeźbami tkaczy i piwowarów oraz witrażami fundowanymi przez fabrykantów.

    Kamienna Góra · 13 listopada 2026

    Zamek Grodztwo, rezydencja Schaffgotschów i Stolbergów

    Zamek Grodztwo w Kamiennej Górze: renesansowa rezydencja kanclerza Hansa Schaffgotscha nad Bobrem, gościna króla i cara w 1813 roku, cesarski ślub w 1904 i pożar w 1964.

    Otwórz pełną mapę ↗