Kościół i klasztor beginek w Jaworze

Kościół i klasztor beginek w Jaworze stanęły po 1749 roku przy ul. Żeromskiego. Były tu szkoły, prewentorium, skład rekwizytów teatru, a dziś zbór zielonoświątkowy.

Dawny kościół beginek w Jaworze: jasna barokowa fasada z pilastrami, nad dachem ośmioboczna wieżyczka z hełmem, obok budynek klasztoru.
Fot. PaulT (Gunther Tschuch), CC BY-SA 4.0

Przy ulicy Żeromskiego, na południowym skraju dawnego miasta, stoi skromny barokowy kościół z ośmioboczną wieżyczką na dachu, a obok niego niewielki klasztor. Ulica schodzi tu lekko z rynku i przed kościołem rozszerza się w mały trójkątny placyk. Na wprost fasady klasztoru wychodzi ulica Krótka.

Siostry na posesji Hochbergów

Zakonnice przybyły do Jawora na początku XVIII wieku. Najpierw miały dom przy dzisiejszej ulicy Staszica. Nazywano je beginkami, a czasem franciszkankami. W połowie XVIII wieku kupiły od hrabiów Hochbergów posiadłość przy dzisiejszej ulicy Żeromskiego razem z dwoma sąsiednimi domami i za zgodą króla zaczęły budowę kościoła i klasztoru. 20 lipca 1749 roku klasztor przeniesiono w nowe miejsce.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Jawor: drewniany Kościół Pokoju i zamek książąt jaworskich

Kościół z wieżyczką widoczną z rynku

Kościół zbudowano z łamanego kamienia i cegły i otynkowano. Stoi na planie prostokąta, a ołtarz jest zwrócony na północ, zgodnie z siatką ulic. Wnętrze jest jedną salą. Część z ołtarzem nie jest wyodrębniona, zamyka ją prosta ściana. Od zachodu jest chór na szerokim łuku, z balustradą o lekko wybrzuszonej linii.

Na dwuspadowym dachu z dachówki ułożonej w koronkę stoi ośmioboczna wieżyczka kryta miedzią. Widać ją z rynku. Fasada ma jedną oś: na dole drzwi w kamiennym portalu i okno nad nimi, a po bokach pary płaskich kolumn przy ścianie. Drzwi wejściowe zdobią nakładane płyciny o falistych kształtach.

Ściany we wnętrzu dzielą płaskie kolumny w stylu jońskim, ustawione po trzy. Na sklepieniach profilowane listwy obramowują pola o fantazyjnych, krzywych kształtach. W ścianie za ołtarzem jest wnęka na obraz, ujęta dwiema kolumnami, które dźwigają bogaty, przerwany gzyms. Zachowały się z niego resztki barokowego ołtarza. Pod podłogą jest krypta grobowa, do której nie ma wejścia.

Klasztor: szkoły, książki i chorzy na płuca

Klasztor przylega do kościoła od południa. Był z nim połączony na poziomie nawy i chóru. To niewielki, murowany budynek z prostą fasadą bez ozdób. Wnętrze ma za to sklepienia. W piwnicy są nieregularne sklepienia w kształcie półwalca z wcięciami. W sieni na parterze żebra ułożone na krzyż tworzą na sklepieniu siatkę. Klatkę schodową i dwa frontowe pomieszczenia nakrywają sklepienia krzyżowe. Elewacje klasztoru dostały obecny wygląd zapewne w latach 20. XX wieku.

W latach 1812–1847 w klasztorze mieściła się ewangelicka szkoła dla dziewcząt, a później, do 1904 roku, szkoła katolicka. W 1905 roku na parterze urządzono bibliotekę i czytelnię, a na piętrze prewentorium dla chorych na płuca.

Rekwizyty, meble i mieszkania

W 1928 roku zespół odnowiono, ale w latach międzywojennych kościół służył już za skład rekwizytów teatralnych. Po II wojnie światowej najpierw stał pusty i był zapleczem pobliskiego targowiska. Potem urządzono w nim sklep meblowy, a następnie magazyn mebli.

Klasztor w 1956 roku gruntownie wyremontowała jaworska Fabryka Narzędzi Rolniczych i przerobiła go na mieszkania dla swoich pracowników. Kościół należy dziś do Kościoła Zielonoświątkowego, do zboru Anastasis.

Na tyłach zespołu jest obszerny plac o charakterze parku. Około 60 metrów od klasztoru stoją duży budynek szkoły w stylu neogotyckim i ceglany, późnogotycki kościół dawnego klasztoru bernardynów z wysoką wieżą.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Wiesława Wilczyńska-Koper, Studium historyczno-urbanistyczne Jawora, PKZ Wrocław 1980

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Jawor: inne miejsca

    Cały przewodnik po Jaworze

    Jawor · 7 listopada 2026

    Cukrownia w Jaworze: fabryka cukru od 1871 do 2004

    Cukrownia w Jaworze przy ul. Starojaworskiej działała od 1871 do 2004 roku. Zachowały się kamienno-ceglane hale z XIX wieku, w tym surownia i produktownia.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kamienice w Jaworze: renesansowe portale i podcienia rynku

    Kamienice w Jaworze: portal z 1569 roku z rzymskimi żołnierzami przy Legnickiej, portal z łacińskim napisem przy Chrobrego i dwie podcieniowe kamienice w rynku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół Pokoju w Jaworze: świątynia z drewna i gliny

    Kościół Pokoju w Jaworze zbudowano w latach 1654–1655 z drewna i gliny, poza murami miasta, jak kazał cesarz. W środku cztery piętra malowanych galerii.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół św. Barbary w Jaworze: kaplica przy rynku

    Kościół św. Barbary w Jaworze to średniowieczna kaplica przy rynku. Była magazynem żywności, warsztatem i kaplicą pogrzebową, a nad portalem stoi posąg patronki.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Kościół św. Marcina w Jaworze: gotycka fara przy murach

    Kościół św. Marcina w Jaworze to gotycka hala z kamienia przy miejskich murach. W środku rzeźbione wsporniki, chór czeladników i epitafium z 1362 roku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Loża masońska w Jaworze: willa przy Armii Krajowej 7

    Loża masońska w Jaworze to willa z wieżą z lat 1869–1871. W wojnie francusko-pruskiej leżało w niej 300 rannych, a w ogrodzie stała kręgielnia długa na 30 metrów.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Mury obronne w Jaworze i Baszta Strzegomska

    Mury obronne w Jaworze zaczęto stawiać za księcia Bolka I. Przetrwały ich fragmenty, basteja z krzyżami pokutnymi i Baszta Strzegomska, zwana grubym olbrzymem.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Muzeum Regionalne w Jaworze w klasztorze bernardynów

    Muzeum Regionalne w Jaworze mieści się w późnogotyckim klasztorze bernardynów z 1489 roku. W kościele galeria śląskiej sztuki sakralnej, w klasztorze zbiory miasta.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Ratusz i teatr w Jaworze: gotycka wieża i scena z 1799

    Ratusz w Jaworze ma gotycką wieżę z 1394 roku i gmach z lat 1895–1897 z wielkimi witrażami. Obok, w tym samym bloku, działa teatr, w którym grano od 1799 roku.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Rzeźnia miejska i młyn przy Mickiewicza w Jaworze

    Rzeźnia miejska i młyn w Jaworze stoją przy ul. Mickiewicza. Rzeźnię miasto zbudowało pod koniec XIX wieku, młyn z 1898 roku napędzała woda z młynówki.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Wieża ciśnień w Jaworze: wodociąg z 1887 roku

    Wieża ciśnień w Jaworze z 1887 roku to ceglana kolumna wysoka na 27 metrów, ze zbiornikiem w głowicy. Wodociąg zaprojektował inżynier Bernhard Salbach z Drezna.

    Jawor · 7 listopada 2026

    Zamek w Jaworze: od siedziby książąt do więzienia

    Zamek w Jaworze wyrósł z drewnianej wieży nad Nysą Szaloną. Był stolicą książąt, siedzibą czeskich starostów, a przez ponad sto lat więzieniem.

    Otwórz pełną mapę ↗