Szpital w Żyrardowie: lecznica osady fabrycznej

Szpital w Żyrardowie zbudowała fabryka lnu dla swoich robotników w latach 1892–1894. Po pierwszej wojnie dostawiono do niego kolejne pawilony.

Archiwalne zdjęcie szpitala fabrycznego w Żyrardowie z okresu międzywojennego
Fot. domena publiczna, Wikimedia Commons

Osada fabryczna dawała robotnikom nie tylko pracę i mieszkanie, ale też opiekę, gdy zachorowali. Szpital w Żyrardowie powstał w tej samej dzielnicy co domy robotnicze, szkoły i biblioteka, wzniesione dla ludzi pracujących w zakładach lniarskich.

Lecznica z lat 90. XIX wieku

Główny budynek szpitala przy Limanowskiego 30 postawiono w latach 1892–1894. Razem z nim, od samego początku, działał osobny pawilon dla chorych na płuca. Budynek pełni funkcję szpitala do dziś.

Główny budynek szpitala
Główny budynek szpitala Fot. Charlotta30, domena publiczna
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Żyrardów: całe miasto zbudowane przez jedną fabrykę lnu

Pawilony między wojnami

Po pierwszej wojnie światowej szpital rozbudowano. Około 1920 roku stanął nowy pawilon na wydłużonym rzucie, z dwoma bocznymi występami i wysokim, łamanym dachem z okienkami. Jego ceglane ściany podzielono pionowymi pasami surowej cegły i jasnymi, otynkowanymi polami z oknami, a pod oknami umieszczono owalne medaliony. Mieściły się w nim między innymi oddziały neurologiczny i płucny.

Pawilon szpitalny z łamanym dachem i okienkami
Pawilon szpitalny z łamanym dachem i okienkami Fot. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl
Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Żyrardów. Dokumentacja konserwatorska urbanistyczno-architektoniczna, PKZ Warszawa 1976

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Żyrardów: inne miejsca

    Cały przewodnik po Żyrardowie

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Dom Krastynki w Żyrardowie: pierwszy drapacz chmur miasta

    Dom Krastynki w Żyrardowie to czteropiętrowa kamienica z około 1910 roku, najokazalsza w mieście. Mieściła gimnazjum żeńskie, lokal PPS i kino w podwórzu.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Domy robotnicze w Żyrardowie: familijniaki i Dom Ludowy

    Domy robotnicze w Żyrardowie to wielorodzinne familijniaki, w których fabryka lnu mieściła pracowników, i Dom Ludowy z salą kinową dla całej osady.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Dworzec w Żyrardowie: stacja w stylu polskiego dworu

    Dworzec w Żyrardowie zbudowano w latach 20. XX wieku na miejscu stacji zniszczonej w pierwszej wojnie. Zaprojektowano go w stylu nawiązującym do szlacheckiego dworu.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Fabryka lnu w Żyrardowie: hale, para i woda z Pisi

    Fabryka lnu w Żyrardowie to zwarty zespół ceglanych hal, w których len szedł od czesalni po drukarnię, napędzany parą, prądem i wodą z przegrodzonej rzeki.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Kościoły w Żyrardowie: trzy wyznania jednej osady

    Kościoły w Żyrardowie należą do trzech wyznań: katolickiego, ewangelickiego i baptystycznego. Wyrosły obok siebie, bo do fabryki lnu ściągali ludzie z wielu stron.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Pałacyk Dittricha w Żyrardowie: dom fabrykanta, dziś muzeum

    Pałacyk Dittricha w Żyrardowie to willa właściciela fabryki lnu z lat 80. XIX wieku, wzorowana na francuskich rezydencjach. Od 1948 roku mieści się w niej muzeum.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Szkoły w Żyrardowie: ceglane budynki osady fabrycznej

    Szkoły w Żyrardowie to grupa ceglanych, neogotyckich budynków, które fabryka lnu postawiła dla dzieci robotników przy jednej ulicy pod koniec XIX wieku.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Willa Zyskinda w Żyrardowie: drewniany dom kupca

    Willa Zyskinda w Żyrardowie to drewniana rezydencja z 1899 roku, którą postawił sobie Avrom Zyskind, kupiec drzewny spoza fabrycznego kręgu miasta.

    Otwórz pełną mapę ↗