Dworzec w Żyrardowie: stacja w stylu polskiego dworu

Dworzec w Żyrardowie zbudowano w latach 20. XX wieku na miejscu stacji zniszczonej w pierwszej wojnie. Zaprojektowano go w stylu nawiązującym do szlacheckiego dworu.

Dworzec kolejowy w Żyrardowie w stylu dworkowym
Fot. Tomasz Kuran (Meteor2017), CC BY-SA 3.0

Poprzedni dworzec w Żyrardowie, z czasów kolei warszawsko-wiedeńskiej, zburzono w pierwszej wojnie światowej. Ten, który stoi dziś przy Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego 1 , postawiono na jego miejscu na początku lat dwudziestych XX wieku, w młodej, dopiero co niepodległej Polsce.

Stacja jak szlachecki dwór

Budynek zaprojektowano w tak zwanym stylu dworkowym, który po 1918 roku uchodził za styl narodowy. Za wzór brał w nim dawny polski dwór szlachecki, z czterospadowym, łamanym dachem, a formy czerpał z baroku i renesansu. Nowe dworce budowane w tym stylu miały nadawać państwowym budynkom swojski, polski charakter. Podobne stacje stawiano wtedy na całej linii.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Żyrardów: całe miasto zbudowane przez jedną fabrykę lnu

Projekt Romualda Millera

Dworzec przypisuje się Romualdowi Millerowi, architektowi, który od 1921 roku kierował wydziałem architektonicznym Dyrekcji Kolei Warszawskiej. Żyrardowską stację zaprojektował około 1922 roku, a w kolejnych latach jego rękę widać na dworcach w Pruszkowie i Grodzisku Mazowieckim. Z czasem Miller odszedł od stylu dworkowego w stronę modernizmu.

Ten sam nurt kolejowego budownictwa lat dwudziestych, sięgający po barok i formy polskiego dworu, zostawił ślady także dalej na linii. O żelbetowej wieży ciśnień z tego samego typowego projektu, co żyrardowska, i o dworcu z 1902 roku pisaliśmy przy kolei w Sochaczewie.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Żyrardów: inne miejsca

    Cały przewodnik po Żyrardowie

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Dom Krastynki w Żyrardowie: pierwszy drapacz chmur miasta

    Dom Krastynki w Żyrardowie to czteropiętrowa kamienica z około 1910 roku, najokazalsza w mieście. Mieściła gimnazjum żeńskie, lokal PPS i kino w podwórzu.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Domy robotnicze w Żyrardowie: familijniaki i Dom Ludowy

    Domy robotnicze w Żyrardowie to wielorodzinne familijniaki, w których fabryka lnu mieściła pracowników, i Dom Ludowy z salą kinową dla całej osady.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Fabryka lnu w Żyrardowie: hale, para i woda z Pisi

    Fabryka lnu w Żyrardowie to zwarty zespół ceglanych hal, w których len szedł od czesalni po drukarnię, napędzany parą, prądem i wodą z przegrodzonej rzeki.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Kościoły w Żyrardowie: trzy wyznania jednej osady

    Kościoły w Żyrardowie należą do trzech wyznań: katolickiego, ewangelickiego i baptystycznego. Wyrosły obok siebie, bo do fabryki lnu ściągali ludzie z wielu stron.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Pałacyk Dittricha w Żyrardowie: dom fabrykanta, dziś muzeum

    Pałacyk Dittricha w Żyrardowie to willa właściciela fabryki lnu z lat 80. XIX wieku, wzorowana na francuskich rezydencjach. Od 1948 roku mieści się w niej muzeum.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Szkoły w Żyrardowie: ceglane budynki osady fabrycznej

    Szkoły w Żyrardowie to grupa ceglanych, neogotyckich budynków, które fabryka lnu postawiła dla dzieci robotników przy jednej ulicy pod koniec XIX wieku.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Szpital w Żyrardowie: lecznica osady fabrycznej

    Szpital w Żyrardowie zbudowała fabryka lnu dla swoich robotników w latach 1892–1894. Po pierwszej wojnie dostawiono do niego kolejne pawilony.

    Żyrardów · 11 sierpnia 2026

    Willa Zyskinda w Żyrardowie: drewniany dom kupca

    Willa Zyskinda w Żyrardowie to drewniana rezydencja z 1899 roku, którą postawił sobie Avrom Zyskind, kupiec drzewny spoza fabrycznego kręgu miasta.

    Otwórz pełną mapę ↗