Pałac biskupi w Górze Kalwarii, rezydencja bez biskupa

Pałac biskupi w Górze Kalwarii: rezydencja Stefana Wierzbowskiego, w której biskup nigdy nie zamieszkał, przebudowana przez Jakuba Fontanę, dziś gminna biblioteka.

Klasycystyczny pałac biskupi w Górze Kalwarii z boniowaną fasadą i czerwonym dachem
Fot. Piotr Moroz, CC BY-SA 3.0

Nazwa myli. Pałac biskupi w Górze Kalwarii rzeczywiście stawiano dla biskupa, ale ten nigdy w nim nie zamieszkał.

Rezydencja, z której nikt nie skorzystał

Budynek przy dzisiejszej ulicy księdza Sajny wznoszono w drugiej połowie XVII wieku jako rezydencję Stefana Wierzbowskiego, założyciela świętego miasta. Biskup zamieszkał jednak gdzie indziej, a pałac od początku pełnił zwyczajną funkcję domu mieszkalnego. Stoi naprzeciwko zespołu klasztornego bernardynów, tworząc z nim jeden z bardziej reprezentacyjnych narożników dawnej Nowej Jerozolimy.

Swój obecny wygląd budynek zawdzięcza przebudowie z drugiej połowy XVIII wieku. Poprowadził ją Jakub Fontana, ten sam architekt, który zaprojektował pobliski kościół parafialny. Nadał pałacowi klasycystyczny, spokojny wyraz: ściany z poziomymi żłobieniami udającymi bloki kamienia, symetryczną fasadę z siedmioma oknami w rzędzie, lekko wysuniętą częścią środkową zwieńczoną trójkątnym szczytem i niski, czterospadowy dach.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Góra Kalwaria: Nowa Jerozolima i dwór cadyków

Sąd, kasyno, archiwum, biblioteka

Niewiele budynków w mieście zmieniało funkcję tak często. W pałacu mieścił się sąd pokoju. Przed II wojną światową należał do Gustawa i Cecylii Graffów. W latach okupacji Niemcy urządzili w nim kasyno oficerskie i mieszkania. Po wojnie budynek zajęło warszawskie Archiwum Państwowe, które trzymało tu swoje magazyny, a część pomieszczeń służyła za mieszkania.

Ostatnia zmiana nastąpiła w 2015 roku, gdy pałac przeszedł gruntowną modernizację dofinansowaną ze środków unijnych. Dziś w dawnej rezydencji biskupa działają Gminna Biblioteka Publiczna oraz Centrum Informacji Kulturalnej i Turystycznej, od którego dobrze zacząć zwiedzanie miasta.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Informator turystyczny województwa warszawskiego, WKKFiT-SiT, Warszawa 1962
  • Katalog zabytków budownictwa i architektury, t. X, z. 14, powiat Piaseczno
  • Tadeusz Halpern, Góra Kalwaria–Grójec–Warka, KAW

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Góra Kalwaria: inne miejsca

    Cały przewodnik po Górze Kalwarii

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Chasydzi z Góry Kalwarii: dwór cadyków dynastii Ger

    Chasydzki dwór cadyków z rodziny Alter w Górze Kalwarii, dynastia Ger: dom modlitwy z 1903 roku z piecem do macy, żydowskie jatki i zagłada społeczności miasta.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Dom Piłata w Górze Kalwarii, kościół Na Górce

    Kościół Podwyższenia Krzyża w Górze Kalwarii, dawny Dom Piłata: pierwsza stacja kalwarii, woskowa Pieta Wazów, grób biskupa Wierzbowskiego i Misterium Męki Pańskiej.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Kolegium pijarów w Górze Kalwarii i więzień Łukasiński

    Dawne kolegium pijarów w Górze Kalwarii: szkoła Nowej Jerozolimy zamieniona na carskie koszary, w których więziono Waleriana Łukasińskiego, dziś dom pomocy społecznej.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP w Górze Kalwarii

    Kościół parafialny w Górze Kalwarii projektu Jakuba Fontany z fundacji Franciszka Bielińskiego, dawny klasztor bernardynów i kaplica św. Antoniego na wiślanej skarpie.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Most kolejowy nad Wisłą w Górze Kalwarii

    Most kolejowy Glinki–Góra Kalwaria nad Wisłą z lat 1950–1951: ponad 600 metrów stalowych kratownic na przedwojennych planach, filmowy plener i spór o rozbiórkę.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Wieczernik w Górze Kalwarii, kościół na Mariankach

    Kościół Wieczerzy Pańskiej w Górze Kalwarii, zwany Wieczernikiem: dom Ostatniej Wieczerzy z 1674 roku, klasztor marianów i grób ich założyciela Stanisława Papczyńskiego.

    Góra Kalwaria · 20 września 2026

    Zamek książąt mazowieckich w Czersku

    Ruiny zamku książąt mazowieckich w Czersku pod Górą Kalwarią: gotycka rezydencja Janusza I, dobra królowej Bony i historia upadku dawnej stolicy ziemi czerskiej.

    Otwórz pełną mapę ↗