Mury miejskie i baszty w Pułtusku

Mury miejskie w Pułtusku wznoszono od 1508 roku. Rozebrano je w XIX wieku, ale przy kościele jezuitów i dawnym szpitalu zachowały się ceglane baszty.

Kościół śś. Piotra i Pawła w Pułtusku i stojąca obok ceglana baszta dawnych murów miejskich.
Fot. Bazie, CC BY-SA 3.0

Pułtusk był miastem obwarowanym. Mury opinały wyspę między odnogami Narwi, a bram i baszt strzegły dostępu do rynku i zamku. Z całego pasa obwarowań zostało dziś niewiele, ale to, co przetrwało, wciąż stoi w kilku punktach starówki.

Mury Jerzego Czacha

Obwarowania wznoszono etapami od 1508 roku. Samymi murami zajmował się Jerzy Czach, bramami Jan z Płocka, a całość ukończono około 1533 roku. Pod koniec XVI wieku, w 1597 roku, mury remontowano z inicjatywy biskupa Wojciecha Baranowskiego.

Kres obwarowaniom przyszedł w pierwszej ćwierci XIX wieku, gdy je rozebrano. Zachowana baszta przy ulicy Świętojańskiej , nieopodal kościoła jezuitów, została około 1870–1880 roku przebudowana na dom ogrodnika, a w latach 1960–1961 zrekonstruowano ją z przywróceniem dawnego wyglądu. Zbudowano ją z palonej cegły układanej w tak zwanym wątku gotyckim, czyli charakterystycznym dla średniowiecza wzorze murowania. Jej blanki, ząbki wieńczące koronę muru, widać od strony kanału.

Zachowana baszta dawnych murów miejskich z blankami.
Zachowana baszta dawnych murów miejskich z blankami. Fot. Piotr Kożurno, CC BY-SA 3.0
Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Pułtusk: zamek biskupów nad Narwią i najdłuższy rynek

Baszta przy dawnym szpitalu

Druga zachowana baszta stoi przy ulicy 3 Maja , na skraju dawnego szpitala. Jej losy splotły się nie z obroną miasta, lecz z opieką nad chorymi. Po pożarze miasta w 1613 roku biskup Henryk Firlej założył tu kaplicę Świętego Ducha, a w 1623 roku rozbudował ją o szpital, przy którym stanęła baszta.

Od 1735 roku szpital prowadziły siostry miłosierdzia, a w latach 1785–1786, z fundacji biskupa Krzysztofa Hilarego Szembeka, rozbudowano cały zespół. Wtedy też basztę nadbudowano ośmiobocznym piętrem. O całym mieście biskupów płockich pisaliśmy we wpisie co zobaczyć w Pułtusku.

Baszta przy ulicy 3 Maja z ośmiobocznym piętrem.
Baszta przy ulicy 3 Maja z ośmiobocznym piętrem. Fot. Piotr Kożurno, CC BY-SA 3.0
Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. X, z. 20, Pułtusk i okolice, Warszawa 1999
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IX, Warszawa 1888

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Pułtusk: inne miejsca

    Cały przewodnik po Pułtusku

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kamienice pułtuskiego rynku

    Kamienice w Pułtusku: rynkowe domy z XVIII i XIX wieku, dawna siedziba władz powiatu, prawosławna kaplica w Domu Organika i biblioteka Lelewela.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kolegiata w Pułtusku i sklepienie pułtuskie

    Kolegiata Zwiastowania NMP w Pułtusku: gotycka fundacja biskupa Giżyckiego, renesansowa przebudowa Jana Baptysty z Wenecji i słynne sklepienie pułtuskie.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kolegium jezuickie w Pułtusku i Piotr Skarga

    Kolegium jezuickie w Pułtusku: jedna z największych szkół dawnej Rzeczypospolitej, ksiądz Piotr Skarga za katedrą i podziemia Wzgórza Abrahama.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kościół śś. Piotra i Pawła w Pułtusku

    Kościół śś. Piotra i Pawła w Pułtusku: pojezuicka świątynia z przełomu XVII i XVIII wieku, ufundowana przez biskupów płockich i kanoników pułtuskich.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Koszary i garnizon w Pułtusku

    Garnizon w Pułtusku: rosyjskie koszary artylerii z końca XIX wieku przy Alei Wojska Polskiego, podmiejski fort Lipniki i schrony bojowe z 1939 roku.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Meteoryt pułtuski i deszcz z 1868 roku

    Meteoryt pułtuski: deszcz meteorytów z 30 stycznia 1868 roku pod Pułtuskiem, uznawany za największy odnotowany deszcz meteorytów kamiennych na świecie.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Rynek w Pułtusku i wieża ratuszowa

    Rynek w Pułtusku uchodzi za najdłuższy brukowany rynek w Europie. Pośrodku stoi gotycka wieża ratuszowa z połowy XV wieku, dziś siedziba muzeum.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Zamek biskupi w Pułtusku i Dom Polonii

    Zamek w Pułtusku: rezydencja biskupów płockich nad Narwią, od gotyckiej warowni Giżyckiego po renesansową przebudowę i dzisiejszy Dom Polonii.

    Otwórz pełną mapę ↗