Koszary i garnizon w Pułtusku

Garnizon w Pułtusku: rosyjskie koszary artylerii z końca XIX wieku przy Alei Wojska Polskiego, podmiejski fort Lipniki i schrony bojowe z 1939 roku.

Zabytkowy budynek dawnych rosyjskich koszar w Pułtusku.
Fot. pultusk.news

Poza starówką z zamkiem i kolegiatą leży drugi, mniej oczywisty Pułtusk: miasto garnizonowe. Przy Alei Wojska Polskiego, na skarpie nad Narwią, stoi zespół murowanych koszar, a w polach na obrzeżach miasta zachowały się ziemne forty i betonowe schrony.

Rosyjskie koszary artylerii

Wojsko rosyjskie pojawiło się w Pułtusku już w latach 30. XIX wieku, ale przez dziesięciolecia kwaterowało w prywatnych domach. Dopiero około 1880 roku imperium zaczęło stawiać w garnizonach stałe koszary. W 1894 roku pułtuskie koszary już stały, a stacjonowała w nich rosyjska artyleria polowa.

Zespół rozbudowywano na przełomie wieków. Kolejny budynek koszarowy ukończono w 1905 roku. Mieściło się tu między innymi dowództwo miejscowej dywizji piechoty oraz pułk piechoty. Murowane budynki koszarowe przetrwały do dziś przy Alei Wojska Polskiego .

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Pułtusk: zamek biskupów nad Narwią i najdłuższy rynek

Fort Lipniki i schrony

Na zachodnich obrzeżach miasta, wśród pól, stoi fort Lipniki, wzniesiony pod koniec XIX wieku jako jeden z elementów umocnień. Najprawdopodobniej fortów było trzy, do dziś zachowały się dwa: Lipniki oraz tak zwany „Ogórek”. Nie ma potwierdzenia, by fort kiedykolwiek brał udział w walce. Po drugiej wojnie światowej służył wojsku jako zaplecze magazynowe.

Z nowszej warstwy umocnień pochodzą betonowe schrony bojowe z 1939 roku, przygotowane do obrony miasta u progu wojny. O tym, jak wojskowy Pułtusk łączy się z resztą miasta, pisaliśmy we wpisie co zobaczyć w Pułtusku.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Kwerenda archiwalna miasta Pułtuska
  • A. Kociszewski, 13 Pułk Piechoty, Warszawa 1990
  • R. Juszkiewicz, Walki o przedmościa Różan, Pułtusk, Płock 1939
  • T. Jaruga, Armia Modlin 1939

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Pułtusk: inne miejsca

    Cały przewodnik po Pułtusku

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kamienice pułtuskiego rynku

    Kamienice w Pułtusku: rynkowe domy z XVIII i XIX wieku, dawna siedziba władz powiatu, prawosławna kaplica w Domu Organika i biblioteka Lelewela.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kolegiata w Pułtusku i sklepienie pułtuskie

    Kolegiata Zwiastowania NMP w Pułtusku: gotycka fundacja biskupa Giżyckiego, renesansowa przebudowa Jana Baptysty z Wenecji i słynne sklepienie pułtuskie.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kolegium jezuickie w Pułtusku i Piotr Skarga

    Kolegium jezuickie w Pułtusku: jedna z największych szkół dawnej Rzeczypospolitej, ksiądz Piotr Skarga za katedrą i podziemia Wzgórza Abrahama.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Kościół śś. Piotra i Pawła w Pułtusku

    Kościół śś. Piotra i Pawła w Pułtusku: pojezuicka świątynia z przełomu XVII i XVIII wieku, ufundowana przez biskupów płockich i kanoników pułtuskich.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Meteoryt pułtuski i deszcz z 1868 roku

    Meteoryt pułtuski: deszcz meteorytów z 30 stycznia 1868 roku pod Pułtuskiem, uznawany za największy odnotowany deszcz meteorytów kamiennych na świecie.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Mury miejskie i baszty w Pułtusku

    Mury miejskie w Pułtusku wznoszono od 1508 roku. Rozebrano je w XIX wieku, ale przy kościele jezuitów i dawnym szpitalu zachowały się ceglane baszty.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Rynek w Pułtusku i wieża ratuszowa

    Rynek w Pułtusku uchodzi za najdłuższy brukowany rynek w Europie. Pośrodku stoi gotycka wieża ratuszowa z połowy XV wieku, dziś siedziba muzeum.

    Pułtusk · 31 sierpnia 2026

    Zamek biskupi w Pułtusku i Dom Polonii

    Zamek w Pułtusku: rezydencja biskupów płockich nad Narwią, od gotyckiej warowni Giżyckiego po renesansową przebudowę i dzisiejszy Dom Polonii.

    Otwórz pełną mapę ↗