Willa Nasza w Milanówku i władze podziemia

Willa Nasza w Milanówku to willa z 1911 roku, w której w marcu 1945 roku odbyła się ostatnia narada władz Polskiego Państwa Podziemnego.

Willa Nasza w Milanówku, ganek na kolumnach z tarasem nad wejściem.
Fot. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miasta Milanówka

Willa Nasza w Milanówku wygląda z zewnątrz jak wiele okazałych willi miasta-ogrodu, a jest miejscem, w którym zapadła jedna z ostatnich decyzji Polskiego Państwa Podziemnego. Stoi przy Prostej 18 . Datę jej powstania, rok 1911, wypisano w szczycie fasady.

Willa z 1911 roku

Dom postawiono jako typową letniskową willę na wynajem: dwukondygnacyjny budynek na planie prostokąta, z dwoma symetrycznymi mieszkaniami na każdym piętrze, salonami od frontu i kuchniami od podwórza. Nakryto go dachem, którego szczyty ścięto u góry skośną połacią, a nad środkiem fasady wyprowadzono trójkątną nadbudówkę. Najbardziej reprezentacyjne są dwa ganki od frontu: na parterze wsparte na czterech prostych, gładkich kolumnach, z tarasami na piętrze. Górą fasadę zamyka wysunięty, poziomy pas z dekoracją w motyw winnej latorośli i muszli. W bocznych ścianach umieszczono okna sięgające podłogi, ujęte metalowymi balustradami o geometrycznym wzorze. Wewnątrz zachował się jeszcze piec z prostych białych kafli.

Ten wpis to rozdział przewodnika po mieście Milanówek: miasto-ogród warszawskich willi

Ostatnia narada

To, co czyni willę Nasza wyjątkową, wydarzyło się w niej w ostatnich miesiącach wojny. Po upadku powstania warszawskiego Milanówek stał się schronieniem dla tysięcy wygnańców ze stolicy i przejął na pewien czas rolę siedziby władz Polski Podziemnej. Właściciele domu, państwo Strumiłłowie, udostępnili go na tajne zebrania. Od października 1944 roku spotykali się tu przedstawiciele Delegatury Rządu, Rady Jedności Narodowej i Krajowej Rady Ministrów, a więc cywilnego kierownictwa podziemnego państwa.

Kluczowe posiedzenie odbyło się 2 marca 1945 roku. Zebrali się wtedy w willi członkowie Krajowej Rady Ministrów, prezydium Rady Jedności Narodowej i komendant główny Armii Krajowej. To na tej naradzie zapadła decyzja o ujawnieniu się władz Polskiego Państwa Podziemnego wobec wkraczających do Polski wojsk sowieckich. Zwyczajna letniskowa willa przy Prostej stała się w ten sposób miejscem, w którym dobiegała końca konspiracyjna państwowość, budowana przez całą okupację. Ten sam rok zostawił w Milanówku jeszcze jeden ślad: urnę z sercem Chopina na plebanii kościoła świętej Jadwigi.

Udostępnij Facebook
Źródła

Karty ewidencyjne zabytku — Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl

Bibliografia

  • Spacer z Walerią, Milanówek 2010

Źródła internetowe

Komentarze

Wczytywanie komentarzy…

    Dodaj komentarz

    0 / 2000

    Milanówek: inne miejsca

    Cały przewodnik po Milanówku

    Milanówek · 9 września 2026

    Kościół św. Jadwigi w Milanówku i serce Chopina

    Kościół św. Jadwigi w Milanówku wznieśli letnicy w latach 1910–1912. Na plebanii przez rok wojny przechowywano urnę z sercem Fryderyka Chopina.

    Milanówek · 9 września 2026

    Stare wille Milanówka i ich właściciele

    Stare wille Milanówka: bliźniacze domy malarza Maruszewskiego, willa Potęga z 1909 roku, Edmundowo, Sosnowica z herbem i Modzelin adwokata z rzeźbami żab.

    Milanówek · 9 września 2026

    Turczynek w Milanówku: dwie wille w parku

    Turczynek w Milanówku to dwie bliźniacze wille w kilkuhektarowym parku, wzniesione w latach 1904–1905 według projektu łódzkiego architekta Dawida Landego.

    Milanówek · 9 września 2026

    Willa Borówka w Milanówku: zameczek ogrodnika

    Willa Borówka w Milanówku, zwana willą Hosera, to ceglany zameczek z wieżą, wzniesiony w 1904 roku dla warszawskiego ogrodnika z rodziny Bracia Hoser.

    Milanówek · 9 września 2026

    Willa Spokojna w Milanówku: dom wnuka Moniuszki

    Willa Spokojna w Milanówku to willa z betonowych bloczków z lat około 1910, którą postawił architekt Zygmunt Skrobański, wnuk Stanisława Moniuszki.

    Milanówek · 9 września 2026

    Willa Waleria w Milanówku: dom Szczepkowskiego

    Willa Waleria w Milanówku, zbudowana przez aktora Rufina Morozowicza, stała się domem i pracownią rzeźbiarza Jana Szczepkowskiego.

    Milanówek · 9 września 2026

    Willa Zosin w Milanówku: pensjonat i szkoła

    Willa Zosin w Milanówku powstała w 1911 roku jako pensjonat, a wkrótce mieściła żeńską szkołę, w której uczono się na świeżym powietrzu.

    Otwórz pełną mapę ↗